“Kendi seçimlerimizi özgürce yapabilmek tamamen bize bağlıdır. Hepimizin bir seçeneği var.”

Mercan Satrapi

İran sineması deyince, büyük keyifle izlediğim En Sevdiğim Pastam, Bir Ayrılık, Satıcı, Görünmez Kaza ve Kirazın Tadı filmleri ve müthiş yönetmenleri Maryam Moghadam/Behtash Sanaeeha, Asghar Farhadi, Jafar Panahi ve Abbas Kiarostami aklıma geliyor. Her ne kadar İran sinemasına damgasını vuranlar arasında Marjane (Mercan) Satrapi sayılmasa da onun Persepolis’i, Batı'da milyonlarca insanın İran hakkında okuduğu ya da izlediği ilk eserlerden biri olması açısından önemlidir.

Mercan, geçtiğimiz günlerde, 4 Haziran’da 56 yaşında hayatını kaybetti. Çok sevilen İranlı-Fransız sanatçının ölümü, çizgi roman yazarı, çizeri, film yapımcısı ve aktivistin hayatının, direniş, özgürlük ve insanlığa adadığı mücadelesinin geniş çapta anılmasıyla yankı buldu.

Mercan’ın kişisel hikayesini siyasal tarihle özgün bir biçimde bir araya getirdiği Persepolis çizgi romanı ve onun animasyon film uyarlaması, İran, devrim, sürgün ve göç deneyimi üzerine üretilmiş en etkili modern otobiyografik eserler arasında kabul edilir. Film, farklı film festivallerinde 58 kez aday gösterilmiş, 2007’de Cannes Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü dahil olmak üzere toplam 30 ödülle taçlandırılmıştır. Ülkemizde de Persepolis filmi, 2008 yılında Türkiye Sinema Yazarları Derneği’nin En İyi Yabancı Film dalında SİYAD Ödülü’ne aday gösterilmiş, ancak 5. sırada yer almıştı.

Her ne kadar kitaba ve filme Persepolis başlığını yakıştırsa da, Mercan bu antik kenti hiçbir zaman hikayenin bir mekanı olarak kullanmadı. Mercan, günümüz İran'ında Şiraz yakınlarında bulunan, MÖ 518 civarında I. Daryuş tarafından kurulmuş, Ahameniş İmparatorluğu'nun tören başkenti ve günümüzde dünyanın en önemli arkeolojik alanlarından biri olan Persepolis’in adını tercih ederek, İran tarihinin 1979 İslam Devrimi ile başlamadığını hatırlatmakta, böylece binlerce yıl öncesine uzanan, çok daha köklü bir Pers medeniyetine işaret etmekteydi. Bu bağlamda eser, dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca........

© Birgün