Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) küresel sağlık politikalarını şekillendirmek amacıyla ev sahipliği yaptığı ve bütün ülkelerin sağlık bakanlıklarını bir araya getiren asamble, bu hafta Cenevre’de (18–23 Mayıs) gerçekleştiriliyor. Ancak toplantı, devam eden iki sağlık krizinin gölgesinde yapılıyor: Hantavirüs ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) ve Uganda’da yeniden ortaya çıkan Ebola salgınları.

DKC’deki mevcut salgında, şimdiye kadar Ebola Bundibugyo nedeniyle olduğu düşünülen toplam 80 ölüm bildirildi. Hastalığa ilişkin belirsizlikler ve ağır klinik seyir nedeniyle, etkilenen topluluklardaki bulaşmanın boyutuna ilişkin kaygılar giderek artıyor. Bundibugyo türü ilk kez 2007 yılında Uganda’nın batısındaki Bundibugyo bölgesinde tanımlandı; ikinci salgın ise Q’e varan vaka ölüm oranıyla 2012’de DKC’de yaşandı.

DKC’nin Ebola salgınları açısından uzun bir geçmişi var; virüsün ilk kez 1976 yılında tanımlanmasından bu yana, ülkede toplam 16 salgın kaydedildi. Mevcut salgını özellikle zorlaştıran unsur ise etkenin Bundibugyo suşu olması ve bu suşa karşı onaylı bir aşının bulunmaması. Önceki salgınlar ağırlıklı olarak, etkili bir aşının mevcut olduğu Zaire suşuyla ilişkiliydi.

Bir keşif gemisiyle bağlantılı olarak bildirilen hantavirüs vakaları ve ölümler, küresel medyanın dikkatini sarstı; komplo teorilerini yeniden canlandırdı ve yanlış ya da yanıltıcı bilgileri de içeren yoğun bir infodemi ortamını körükledi. Bu durum kaçınılmaz olarak COVID-19 pandemisi sırasında karantinaya alınan Diamond Princess gemisini hatırlattı. Gemide bulunan 3.711 kişinin 712’si COVID-19’a yakalandığı, 14 kişinin ise hayatını kaybettiği bildirilmişti. Gemi, tüm yolcular ve mürettebat tahliye edilmeden önce, Japonya açıklarında iki hafta boyunca karantinada tutulmuştu.

Buna karşın hantavirüs yeni bir hastalık değil. Son dönemde en çok ses getiren olaylardan biri yaklaşık bir yıl önce yaşandı; ünlü Hollywood yıldızı Gene Hackman ve eşi Arakawa, 26 Şubat 2025’te Santa Fe’deki evlerinde ölü bulundu. Daha sonra yürütülen incelemelerde, Arakawa’nın ölüm nedeninin hantavirüs pulmoner sendromu olduğu açıklandı.

Hantavirüsler, belirli kemirgen türlerinde belirgin bir hastalık oluşturmadan kalıcı enfeksiyon sürdüren enzootik virüslerdir. Virüse ilişkin bilimsel anlayış, büyük ölçüde iki önemli salgınla şekillendi: biri 1950-53 Kore Savaşı sırasında, diğeri ise 1993 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşandı. Asya varyantları genellikle yaklaşık  ölüm oranıyla seyreden renal sendromlu kanamalı ateşe yol açarken, Amerika varyantları........

© Birgün