menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Romanın / edebiyatın geri dönüşü mü? - 3

61 0
10.09.2026

Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Büke’nin Kırmızı Buğday’ında kahramanlar bir toplumsal ve tarihsel bağlam içinde devinir. Büke’nin Cemil’i, İttihatçı değil ama onlarla iç içedir, ağabeyi Zeki, cemiyette etkilidir. Büke İttihat ve Terakki fırkası ya da Jön Türk hareketinin sınıfsal bileşimi ve ayrışmalarını da bize gösterir. Teşkilata tepkilidir Cemil, ağabeyi ile tartışırlar.

Ege’deki direnişin halkçı karakteri, toprak sahipleri ve feodal mütegallibenin ihaneti, sınıfsal ayrışmalar, hilafetçiler ve yurtsever din adamları ayrışması bütün canlılığı ve sahiciliği ile verilir. Her şey tarihsel akış ve gerçekler ile uyumludur. Hikâye bu bağlama oturur. Tarihsel kişilikler ile yaratılan (kurgulanan) kahramanların varlığı ve olayların akışı hem bir sanatçı yaratıcılığının zenginliği hem de tarihsel gerçekler ve akışla uyumludur.

Ancak, Yorgun Savaşçı’da biz, İttihatçı silahşör, Patriyot Ömer’in tam Mustafa Kemal’i vuracakken, Enver Paşa’nın dayısı (yaşı Enver’den küçüktür) Halil Paşa’nın son anda elini tutup önlediğini okuruz. Mustafa Kemal irkilmiştir. Anlaşılıyor ki, teşkilat bir karar almış oluyor ve Patriyot Ömer de bunu uygulamaya geçiyor. Cehennem Cemil, "Mustafa Kemal’i vuracak mıydın gerçekten" diye soruyor, Ömer tek kelime ile "Evet" diyor. Tahir bu kurgu olayla İttihat ve Terakki ile M. Kemal arasında eskiye dayanan bir ihtilaf olduğunu anlatmak istiyor. Ama tarihte böyle bir olay yok.

KURGU VE GERÇEK

Yazar kurgu yapar, kahramanlar yaratır. Anlattığı, işlediği olayların, kurguladığı hikâyenin bire bir tarihle uyumlu olması gerekmez. Ama tarihte gerçekten var olan bir kahramandan ve olaydan söz ediyorsanız, onun gerçeğe uygun olması gerekir. Örneğin, Birinci Dünya Savaşı'nı Osmanlı ve Almanya’nın kazandığını ileri süremezsiniz. Ancak bu savaşın içinde tümüyle kurgu olan bir hikâye anlatabilir ve kahramanlar yaratabilirsiniz.

Oysa Mustafa Kemal, İttihat Terakki üyesidir. Yöneticilere........

© Birgün