Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) 2026 İlk Çeyrek Doğalgaz raporundan sonra bu ay başında "Elektrik 2026" raporunu yayımladı. Rapora göre küresel elektrik talebi, sanayi, elektrikli araçlar (EV), ısı pompaları ve veri merkezlerinin artan kullanımıyla yeni bir döneme, "Elektrik Çağı"na girmiştir ve 2026-2030 döneminde yıllık ortalama %3,6 oranında hızla artması beklenmektedir.

Bu artış oranı, son on yılın ortalamasının yaklaşık P üzerindedir. 15 yıllık durgunluğun ardından gelişmiş ekonomilerde talep yeniden canlanırken, Çin, Hindistan ve Güneydoğu Asya büyümenin ana motorları olmaya devam etmektedir. Otuz yıldır ilk kez (kriz dönemleri hariç), küresel elektrik talebi 2024 yılında ekonomik büyümeyi geride bırakmıştır ve bu durumun önümüzdeki yıllarda daha genel bir eğilim haline gelmesi beklenmektedir. 2030 yılına kadar elektrik tüketiminin toplam enerji talebinden en az 2,5 kat daha hızlı büyüyeceği ve dünyanın elektriğe dayalı bir ekonomiye geçişini hızlandıracağı tahmin edilmektedir.

Rapor, önümüzdeki dönemin talep patlamasının en büyük motorlarından biri olarak veri merkezlerini ve yapay zekâyı işaret etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde beklenen talep artışının yaklaşık yarısı sadece veri merkezlerinin genişlemesinden kaynaklanacaktır. Benzer şekilde Birleşik Krallık, dev veri merkezleri için "Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri" kurarak bu alanlara şebeke önceliği vermektedir.

Buradaki halkçı eleştiri şudur: Sermaye sınıfı, kendi kârlarını maksimize etmek için algoritmik sistemlerini beslerken, dünyadaki kısıtlı enerji kaynaklarını devasa bir hızla tüketmektedir. Bir yanda ambargo nedeniyle 10 milyon insanın karanlıkta kaldığı Küba veya milyonlarca kişinin kesintilerle boğuştuğu küresel güney varken, diğer yanda teknoloji devlerinin enerji şebekelerini "stratejik" adı altında parsellemesi emperyalist bir enerji gaspıdır.

Raporun en çarpıcı verilerinden biri, konut elektrik fiyatlarının 2019’dan bu yana gelirlerden çok daha hızlı artmış olmasıdır. Hemen hemen bütün ülkelerde hane halkı elektrik fiyatlarında yaşanan artış reel kazançlar ve enflasyon oranlarının çok üzerinde seyretmiş ve halkın cebinden çıkan para,........

© Birgün