Büyük olasılıkla siz de izlediniz, Elon Musk Space X şirketinin halka arzı öncesi 810 milyar dolarlık bir servete sahipken, 12 Haziran Cuma günü borsalar kapandığında serveti 1.1 trilyona yükselmiş ve dünyanın ilk dolar trilyoneri unvanını almıştı.

Space X’in finansal verileri hiç de 2.1 trilyon dolarlık bir değere işaret etmiyor. 2025 yılında 4.9 milyar dolarlık bir zarara uğrarken, tüm yıl boyunca sadece 18.7 milyar dolarlık bir ciroya ulaşabilmişti. Şirketin kendi açıklamaları, “dikey entegrasyon” diye yumuşattığı bir kavramsallaşmayla, uzayda bir tekele sahip olarak, tüm uydu haberleşmelerini ve dünyanın yörüngesindeki yapay zeka (YZ) hesaplarını egemenliği altına alacağını söylüyor ve böylelikle borsada ulaştığı değeri meşrulaştırmaya çalışıyor.

Aslında Space X vakası, ABD’deki hisse senedi fiyatlarının, özellikle YZ firmaları öncülüğünde aşırı yükselerek GSYH’nin 2.5 katına yaklaşması trendinin en uçuk noktalara ulaşan örneği. ABD’nin 935 dolar milyarderi olduğu, bu güruhun servetlerinin, sırf Trump’ın ikinci döneminin ilk yılında 1.5 trilyon dolar arttığı hesaplanıyor. Servetleri Musk’ın yanında güdük kalsa da, tam rakamı o günkü borsa fiyatlarına göre değişen, ama net biçimde 200 milyar dolar barajının üzerinde seyreden Amazon’dan Jeff Bezos, Oracle’dan Larry Ellison, Google kurucuları Larry Page ve Sergey Brin, Facebook büyük ortağı Mark Zuckerberg gibi azımsanamayacak ünlü isim bulunuyor. (Joseph Kishore, Elon Musk the world’s first trillionaire…WSWS.ORG, 12 Haziran 2026).

İstanbul Borsası’nın piyasa değerinin en son 480 milyar dolar civarında seyrettiğini, bunun teknoloji devi, çip üreticisi Nvidia’nın ’una bile ulaşmadığını hatırlarsak, YZ çekişli bu çılgın yükselişin boyutlarını daha iyi kavrarız.

YAPAY ZEKA NEDİR?

İsterseniz bu konuyu tartışmaya YZ’yı tanımlayarak başlayalım ve adım adım ilerleyelim. YZ’nin evrensel bir tanımı bulunmasa da genel olarak bir makinenin insan beynine özgü kabul edilen, akıl yürütme, öğrenme ve problem çözme gibi bilişsel aktiviteleri yapabilme kapasitesi kazanması şeklinde özetleyebiliriz. Sınırları zaman zaman muğlak kalsa da makinenin insan beyninin fonksiyonlarını üstlenmesine YZ, insan elinin uzantısı haline gelmesine robotlaşma diyebiliriz. Ulaşılacak en zirve nokta ise tekillik (singularity) denilen, YZ’nin insanın genel düşünme kapasitesine erişmesi ve özerk biçimde faaliyet göstermesidir.

YZ tek tek, elle yazma, konuşma, resim tanıma, okuduğunu anlama, başka dile çevirme gibi işlerde insanları geride bıraksa da insan zekasının çok boyutlu ve kompleks niteliğine henüz ulaşmış değil. Benim gibi düşünenler de zaten bunun istenir bir aşama olmadığı, hatta insanlığın geleceği için büyük tehlike oluşturduğu fikrindeler.

YZ’nin son dönemlerde büyük bir sıçrama gerçekleştirmesinin ardında üç dinamik yatıyor; alt yapı, veri ve beceriler. Alt yapıdaki gelişme, hesaplama gücünün artması ve düşük maliyetli bilgi transferinin sağlanması ile kendini gösteriyor. Kitlesel anlamda ve farklı çeşitte kaliteli verinin üretilmesi ikinci kaldıraç........

© Birgün