Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Türkiye’nin kişi başına milli geliri 2013’te 16 bin 620 dolara kadar çıktıktan sonra, 2020’de 8 bin 400 dolara geriledi. Ondan sonra her yıl ivme kazanarak 2025’te 18 bin 40 dolara yükseldi. Orta Vadeli Program'a göre 2026’da 18 bin 620 düzeyine çıkması bekleniyor. İktidar çevrelerinin dolar bazındaki bu sıçramayı bir propaganda aracına çevirdiğine zaten tanıksınız. Sade yurttaşlar ise haklı olarak kağıt üzerindeki bu zenginleşmenin kendi yaşamlarına yansımamasından yakınıyorlar. Bu yazıda işte bu konuya odaklanacağız.

SATINALMA GÜCÜ PARİTESİ NEDİR

Döviz cinsinden bu suni depar, döviz kurlarının enflasyonun altında artmasının mekanik bir sonucu. Ortalama yurttaşın maaşı çoğunlukla gerçek enflasyonun gerisinde zamlansa da döviz cinsiden artış gösterebiliyor. Bu çarpıklık yurtdışında tatil yapacak gücü olanlara veya ithal malı ürünler tüketenlere yarasa da geçim derdindeki asgari ücretlinin, emeklinin, kamu çalışanının daha fazla domates, kıyma, yumurta almasını, faturalarını daha kolay ödemesini sağlamıyor. Yurtiçinde tatile çıkmasına dahi izin vermiyor.

Tüm bu söylediklerimizi her yurttaş zaten el yordamıyla hissediyor. Bugün bu gerçeğin Eurostat tarafından sistematik biçimde rakamlara dökülmesi sonucu doğrulanması üzerinde duracağız. Ama önce bir noktayı açığa kavuşturalım. Milli geliri iki yoldan hesaplayabilirsiniz piyasa ölçütleriyle dolar veya avro cinsinden de, ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarını göz önüne alarak satın alma gücü üzerinden de.

Ülkeleri ekonomik büyüklük açısından sıralarken, ihracat rakamlarını analiz ederken, ya da dış borç düzeyini yorumlarken piyasa ölçütleriyle dolar cinsinden istatistiklerden hareket etmek daha doğrudur.

Öte yandan o ülkede yaşayanların refah düzeyini satınalma gücü üzerinden ölçmekte yarar vardır. Bu konuda en bilinen örnek Big Mac endeksidir. Örneğin bir hamburger Türkiye’de 360 TL ise bu 7,8 dolara denk düşer. Aynı hamburger ABD’de 9 dolardan satılıyorsa, bir Amerikalı için Türkiye’de aynı menüyü yemek daha ucuza gelir. Ama bu hesaplama Türk vatandaşlarının daha kolaylıkla........

© Birgün