Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı son istatistik yıllığındaki verilere göre, Türkiye’de 2024 yılı sonu itibarıyla 1 milyon 436 bin 686 sağlık emekçisi çalışıyor. Sağlık alanındaki bir okuldan mezun olmalarına karşın, Bakanlığın sağlık meslek gruplaması içinde özel olarak yer vermediği ve “diğer sağlık personeli” olarak adlandırdığı grubun genel toplam içindeki payı yüzde 20’nin üzerinde (290 bin 415 kişi) bulunuyor. Bakanlık, benzer biçimde sağlık kurumlarında istihdam ediliyor olmalarına karşın, büyük bölümü sağlık alanındaki bir okuldan mezun olmayan emekçileri de “diğer personel ve hizmet alımı” olarak adlandırıyor. Bu grubun toplam sağlık emekçileri içindeki payı ise yüzde 35’in (505 bin 905 kişi) üzerinde. Bunların yanında, toplam sağlık emekçisi arasında 107 bin 14 uzman hekim, 54 bin 939 pratisyen hekim, 50 bin 434 diş hekimi, 42 bin 324 eczacı, 264 bin 857 hemşire ve 61 bin 618 ebe bulunuyor.

Uzman hekimlerin yüzde 31’i (32 bin 808), pratisyen hekimlerin yüzde 10’u (5 bin 539), hemşirelerin yüzde 14’ü (37 bin 437), ebelerin yüzde 6’sı (3 bin 708) özel sektörde çalışıyor. Özel sektörde çalışmakta olan bu meslek gruplarının çok büyük çoğunluğu da sayıları 552’yi bulan özel hastanelerde mesleklerini icra ediyor. Ancak, bu sağlık emekçilerinin tümü, emek gücünü patrona satamıyor. Çünkü özel hastanede çalışmakta/çalıştırılmakta olan sağlık emekçilerinin hepsi 5510 sayılı Sosyal Sigortalara ve Genel Sağlık Sigortası Yasası’nın 4. maddesinin (a) bendi kapsamında “hizmet akdi” ile çalıştırılmıyor. Başka bir ifadeyle “işçi” statüsünde kabul edilmiyor. Farklı meslek grupları farklı biçimde istihdam ediliyor. Hemşire, ebe ve pratisyen hekimlerin hemen tümü 5510 sayılı Yasa’nın 4. maddesinin (a) bendi kapsamında, “işçi” olarak kabul ediliyor ve “hizmet akdi” ile özel hastane patronları tarafından çalıştırılıyor. Patronla yaptığı akit kapsamında emek gücünü satıyor. Ücreti, emeklilik hakkı gibi özlük haklarının yanında, ödemesi gereken vergiler de buna göre düzenleniyor. Ancak uzman hekimler için çok farklı çalışma statüleri söz konusu. Özellikle 2026 yılı öncesinde özel hastanelerde işe başlayan uzman hekimlerin neredeyse hiçbiri 5510 sayılı Yasa’nın 4. maddesinin (a) bendi kapsamında, “işçi” olarak kabul edilmiyor ve “hizmet akdi” ile özel hastane patronları tarafından çalıştırılmıyordu.

Fatura ve serbest meslek makbuzu

Mesleklerini özel hastanede yapan (icra eden) uzman hekimlerin bir bölümü 5510 sayılı Yasa’nın 4. maddesinin (b) bendi kapsamında “hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan” statüsündedir. Yani kendi adlarına şirket kurmuşlardır. Ve özel hastanelere fatura karşılığında hizmet satmaktadır. Bu statüdeki uzman hekimler, aynı yasanın aynı maddesinin (b) bendinin birinci fıkrası kapsamında “ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle........

© Bianet