Bugün MAGA’cılar dâhil dünyanın yeniden şekillendiği konusunda tereddüdü olan yok. Evet, dünya yeniden şekillenecek. Ama bu yeni şekillenme nasıl olacak, bu konuda çeşitli düşünceler var. Önce bu şekillenmenin hangi temel üzerinde yükseleceğini düşünmek, analiz etmek gerekiyor.

Bu temeli doğru tespit etmek için daha önce dünyayı şekillendiren güçlerin neyi temel aldığına bakalım.

Antik çağlardan bu yana, yani ilk uygarlıkların şekillenmeye başladığı yıllarda tek merkezli dünya yoktu. İnsanın uygarlık geliştirmeye başladığı büyük nehir deltaları; Mezopotamya-Sümerler, Nil-Mısır, Ganj-Hind ve Sarı Irmak-Çin uygarlıklarının geliştiği merkezler olmuştur. Bu taşan nehirlerin alüvyon sağladığı alanlarda tarım geliştirilmiştir. İnsan toplulukları yerleşik uygarlıklar kurarak gereksinimlerinden fazla ürün yetiştirmeye başlamış, bu gelişme sınıfları dolayısı ile antik çağ uygarlıklarını yaratmıştır.

Daha sonraki yüzyıllarda uygarlık merkezi, Mezopotamya ve Mısır’dan kalkarak Akdeniz’i merkez almaya başlamıştır. Fenike, Yunan, Kartaca ve son........

© Aydınlık