Yıllarca yükseklisans derslerinde “kamusal alan” kavramını, tarihsel alt yapısı ve kent sosyolojisi üzerinden anlattık. Burada Eski Rejim (Ancién Regime)’den sanayi kapitalizmine geçişte modern kent yapısı içinde siyasal-sosyal- mesleki toplulukların incelenmesi sürecinde bazı dönemlerde karşılaştığımız “Yıkıcı Gemeinschaft” kavramı önem arz etmektedir.

GEMEİNSCHAFT KAVRAMI VE YIKICILIK

Gemeinschaft, Ferdinand Tönnies tarafından toplumsal bağların duygusal, geleneksel ve organik yapısını tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Ancak bu yapı, sosyal- kamusal yaşamı dışlayıcı, yalıtımcı bir şekle büründüğünde ve üyelerinden mutlak sadakat talep ettiğinde yıkıcı bir nitelik kazanabilir. Bu yıkıcılığın temel göstergesi ahlaki bir söylem üzerinden grup dışı dünyayı yargılama ve nihai hedef olarak da dış dünyaya grubun ahlaki söylemlerini dikte edebilecek gücü ele geçirme istemidir. Yöntemler ikinci plandadır ve kutsal nihai hedef için yöntemlerin ahlakiliği sorgulanmaz. Tehdit, şantaj, zorbalık, suç ve hatta kamu iktidarını kesin olarak ele geçirmek için siyasi darbe dahi yapabilirler.

Bu nedenledir ki kamu hukuku derslerinde hep anlatılan “Anayasaların sertliği değil kamuoyunun sertliği önemlidir.” düşüncesinin belki de bir gölgesi burada ortaya çıkmaktadır: Devletin şeffaflığı kadar devlet dışı sosyal yaşamın şeffaflığı da önemlidir.

Devletin şeffaflığı her ne kadar daha çok bilgi ve belgeye erişimle ilgiliyse de kamuoyunun şeffaflığı daha çok örgütlenme şekli ile ilgilidir. Zira şeffaflık olmayan bir kamuoyunda her türlü kötülüğün........

© Aydınlık