YÛNUS EMRE DÎVÂNI KARAMAN NÜSHASI YÛNUS EMRE’NİN SAĞLIĞINDA 1300’DE YAZILDI

“Geldiydi, gelecekti, satılacaktı, devlet el koydu” haberleri geçen yıl gündemi oldukça meşgul etti. Ağzı olan herkes konuştu. Sonra haberler bıçak gibi kesildi.

Şimdi bir başka yönüyle Yûnus Emre Dîvânı Karaman Nüshası yine gündemde!

En eski nüsha deniliyorken daha kesin ifadelerle ve güçlü bir sesle “Karaman Nüshası, Yunus Emre’nin sağlığında yazıldı, hatta asıl eser!” diyor, Yusuf Yıldırım. Uluslararası Türk Dünyası Dergisi’nde yayınlanan geniş ve ayrıntılı makalesinde bu görüşü destekleyen bir çok tespiti ve gerekçeyi sıralıyor.

Ama bu konunun bir de halkın anlayacağı dille söylenmesi gerekli.

Ayrıca Karaman Nüshası’na dair bazı sorular da henüz yanıtını almadı, alamadı:

Karaman Nüshası, Karaman’a getirilmedi mi getirilemedi mi?

Kültür Bakanlığı, elinde bulundurduğu beş ay boyunca eserle ilgili ne yaptı ne yapmadı?

Bir de yeni okuyucular için Yusuf Yıldırım kimdir, Yusuf Yıldırım’ın ağzından tanıtmak gerekir.

Tüm bu konuları Yusuf Yıldırım ile konuşacağız

Okuyucular, Yusuf Yıldırım’ı nasıl ve ne yönüyle bilmelidir?

Yazmak, nefes almaktır, diyen Yusuf Yıldırım; dedesi Âşık Mehmet Ali Koçer’in şiirleriyle büyümüş, çocukluk yıllarında Karacaoğlan ve Yunus Emre’nin şiirleriyle tanışmıştır. Henüz 15 yaşında başladığı yazı yolculuğu, kırk bir yıldır kesintisiz devam etmektedir. Arşivcilik ile Türk Dili ve Edebiyatı alanlarında öğrenim gören Yıldırım’ın yayımlanmış on kitabı ve çoğunluğu makale olmak üzere yüzlerce yazısı bulunmaktadır.

Özellikle Karaman, Yunus Emre ve Yunus Emre Dîvânı üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Yusuf Yıldırım, uzun yıllar merak edilen ve araştırmacıların hiç ulaşamadığı Yûnus Emre Dîvânı Karaman Nüshası’nı 2014 yılında inceleme,çeviri yazı ve tıpkıbasım hâlinde yayımlayarak bilim ve kültür dünyasına kazandırmıştır.

2025 yılında ulusal düzeyde iki ödüle layık görülen son eseri Sözüm Kendözüme: Risâletü’n-Nushiyye’nin Yorumu, Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye adlı eserini kapsamlı ve ayrıntılı biçimde ele alan hem özgün hem tek çalışma olarak dikkat çekmektedir.

Yusuf Yıldırım, son olarak Yûnus Emre Dîvânı Karaman Nüshası’nı yazı, dil, imlâ, kültür ve metin özellikleri bakımından çok yönlü inceleyen kapsamlı bir çalışmayı yayına hazırlamaktadır.

Karaman Nüshası nedir, diğer Yunus Emre nüshalarından farkı nedir?

Yunus Emre Divanı'nın günümüze ulaşmış birçok el yazması nüshası vardır. Bunların en bilinenleri Karaman, Raif Yelkenci, Fatih, Bursa, Yahya Efendi ve Nur-ı Osmaniye nüshalarıdır. Karaman Nüshası ise bu nüshalar arasında şiirbütünlüğü, mimarisi (metin kurgusu), yazısı, imlası, dili ile ayrı ve üstün bir yerde durmaktadır. Diğer nüshalarda bulunmayan biricik özelliklere sahiptir. Son yayınlanan geniş ve ayrıntılı makalemde sadece imlasına (yazımına) ait özellikler 41 sayfada ele alınmaktadır. Ayrıca en eski nüsha olarak bilinen eserin bir 13. yy yazma eseri olduğu bu makale ile de ortaya konmuştur.

Karaman Nüshası’nı aslından son gören uzman siz oldunuz?

Evet. Sayın Ertuğrul Kayserilioğlu Bey ile 2025 Mayıs ayı içinde bir süreç değerlendirmesi yaptık. Haziran sonunda da kendisiyle Cihangir’deki evinde buluştuk. Kız kardeşi Neslihan Hanım da vardı. Ben bu toplantıda yaklaşık 5 saat kadar divanı inceledim. Asından görmek ile eserin cildi, kağıdı, filigranı, yazısı hakkında çok önemli yeni bilgiler ortaya çıktı. Ertuğrul Bey’e de teknik bilgileri de aktardım. Maddi değerinin çok çok daha fazla olduğunu da söyledim. Ben divanı inceledikten iki ay sonra da eser, yeni sahibine resmi tutanakla satıldı.

Ertuğrul Kayserilioğlu, Yusuf Yıldırım, Yûnus Emre Dîvânı Karaman Nüshası'nı birlike incelerken. 26Haziran 2025 Cihangir İstanbul Fotoğraf: Yusuf Yıldırım

Karaman Nüshası’nın Yûnus’un sağlığında yazıldığı konusuna geçelim mi, ne dersiniz?

Ben zaten 2012 yılından bu yana Karaman Nüshası’nın “Yunus Emre’nin asıl divanı” olduğunu cesurca ve açıkça söylüyorum. Son makale ise bunun gerekçelerini ve nedenlerini sadece imlası üzerinden açıklar durumdadır.

Nasıl ki, bir ürünün dönemini ya da yılını moda özelliklerinden tahmin edebiliyorsak Osmanlı Türkçesi ve Eski Anadolu Türkçesi metinlerinin dönemini, taşıdığı özelliklerden belirleyebiliyoruz.

Karaman Nüshası da özellikle hattı (yazısı) ve imlası ile bir 13. yy yazma eseridir.

Son incelemelerime göre Karaman Nüshası'nın yazısı, Yakut el-Mutasım hattıyla birebir örtüşüyor. Bu hat 13. yy’da gelişmeye başlamıştır. Bunun yanında Karaman Nüshası, nesihî ve reyhanî hattı birlikte, çift hatla yazılmış bir yazma eserdir.

13. yüzyıl, Anadolu'da Oğuzcaya dayalı yeni bir dilin inşa edildiği dönemdir. Bu dönemde Eski Türkçe sözcükler hâlâ yaşatılmakta, imla bakımından pek çok yöntem denenmektedir. Karaman Nüshası bu geçiş döneminin tüm izlerini taşır.

Birkaç somut örnek şöyle:Tanrı sözcüğü için hem “Tenri” hem “Tengri” biçimleri bir arada kullanılmış. Tengri biçimi Eski Uygur İmla Geneleği’ne ait yazımdır. Yine bazı sözcükler çift biçimli yazılmış: hep/heb/hib, hiç/hic, gerçek/gercek/gircek. Eski Anadolu Türkçesinde ç ve p ile yazılan sözcükler,........

© Antalya Son Haber