Uluslararası İlişkiler Analizler Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Cavid Veliyev, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki stratejik koordinasyonu ve bunun bölgesel yansımalarını AA Analiz için kaleme aldı.

Günümüzde uluslararası sistemin köklü bir değişim sürecinden geçtiği kabullenilen ve bilinen bir gerçekliktir. Bu noktada özellikle küresel ölçekte sorumluluk üstlenecek liderlik eksikliği ve uluslararası örgütlerin mevcut sorunlara etkili çözümler üretememesi, değişim ihtiyacının başlıca nedenleri arasında gösterilmektedir. Bu sistem değişikliğinin nereye evrileceği ve nasıl bir sonuç üreteceği henüz belli olmamakla birlikte bütün uluslararası aktörler, tutum ve politikalarını yeni gerçekliğe göre şekillendirmektedir.

Türkiye-Azerbaycan ilişkileri yıllar içinde nasıl şekillendi?

Yaşanan küresel sistem değişikliği karşısında Azerbaycan ve Türkiye müttefikliğinin gelecek yol haritasının belirlenmesi önem arz etmektedir. İki ülke ilişkilerinin son 35 yılına bakıldığında başarılı bir dönemden bahsedilebilir. Bu başarıya dış politikada ortak hedeflere ulaşmak amacıyla işbirliğinin koordineli ve düzenli biçimde yürütülmesi sayesinde ulaşıldı. Nitekim iki ülke arasında dış politikada koordinasyon, toplumlar tarafından da desteklendi. Türkiye'de 2019'da yapılan kamuoyu araştırmasında “Türkiye, dış politikada kiminle birlikte hareket etmeli?” sorusuna yüzde 44,5'le ilk sırada "Azerbaycan ile birlikte hareket etmelidir." cevabı çıkmıştır. Katılımcıların yalnız yüzde 15,6'sı "Türkiye, tek başına hareket etmelidir." cevabını vermiştir.

Azerbaycan, bağımsızlığını kazandıktan sonra iki ülke arasında koordinasyon önce enerji alanında sağlandı. 1990'lı yıllarda Azerbaycan petrol ve doğal gazını dünya pazarlarına çıkartacak çeşitli güzergahlar tartışılırken iki ülke, bunun Bakü-Ceyhan hattı olması noktasında ilk anlaşmaya vardı. Her iki ülke, rakiplerin boru hattına yönelik çeşitli sabotajlarından işbirliği ve koordinasyon sayesinde başarıyla çıktı. Günümüzde Türkiye'nin doğal gaz tedarikinde zaman zaman Azerbaycan'ın üçüncü sıradan ikinci sıraya yükselmesi, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı'nın (TANAP) devreye alınması, Azerbaycan'ın 15 ülkeye doğal gaz ihraç etmesi ve Türkiye'nin köprü olmasının temelinde 1990'lı yıllarda iki ülke arasında enerji alanında sağlanan koordinasyon yatmaktadır. Eğer bu koordinasyon sağlanmasaydı bugün durum bölgesel enerji ve hatta jeopolitik dengeler açısından Azerbaycan ve Türkiye lehine olmayabilirdi.

İkinci önemli stratejik sonuç üreten koordinasyon süreci, bölgesel taşımacılık alanında yaşandı. Bugün Türk dünyasını birleştiren, Azerbaycan ve Türkiye'nin küresel taşımacılık alanında stratejik değerini artıran ve köprü rolü özelliği........

© Anadolu Ajansı Analiz