“Eristik” sözcüğü Antik Yunanca ‘eris’ten gelir. Bu da doğrudan kavga, çekişme ve anlaşmazlık tanrıçası Eris figürüne dayanır.  Dolayısıyla eristik, kelime kökü itibarıyla: “çekişmeye dayalı tartışma”, “kavgacı polemik” anlamına gelir.Antik Yunan’da “eristik” özellikle bazı sofist tartışma teknikleri için kullanılmıştır. Amaç hakikati bulmak (dialektik) değil, rakibi tartışmada yenmek (eristik) tir. Yani klasik ayrımda diyalektik kavramı hakikati araştırmak, eristik ise tartışmayı kazanmak amacına yönelen kavramlardır.Schopenhauer’in “Eristik Diyalektik” ya da “Haklı Çıkma Sanatı” adıyla 2024 yılında Sel Yayınları tarafından Türkçeye çevrilen kitabı, bu eristik hilelerin kataloğu gibidir. Bu kitapta Schopenhauer, tartışmada gerçeği bulmak için değil, karşı tarafı alt etmek için kullanılan hilelerini analiz eder.Kitapta; eristik, tartışmada doğruyu aramak yerine haklı görünmeyi amaçlayan yöntemler, mantıksal değil retorik ve polemik stratejileri, karşı argümanı çürütmekten çok rakibi köşeye sıkıştırma teknikleri tasnif edilir. Schopenhauer bu teknikleri öğretmek için değil, aslında teşhir etmek için sıralar. Yani, ona göre insanlar çoğu zaman hakikati değil, galibiyeti arar. Bu yüzden teşhir ettiği eristik diyalektik, klasik Sokratesçi diyalektik ile karşıt bir yerde durur. Burada hakikat değil polemik vardır.Aslında Schopenhauer’in bu metninin arka planını Antik felsefede “özellikle Eflatun ve Aristotles tarafından açık biçimde kurulmuş olan eristik” ile “diyalektik” ayrımı........

© Akdeniz Gerçek