menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Bu Adamın Ne İşi Var? Kod Adı Tuveys

14 0
17.08.2026

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Bu Adamın Ne İşi Var? Kod Adı Tuveys

Elimizde bir müzik ansiklopedisi olsa onu kolayca bulabilirdik. Türkçe müzik ansiklopedilerinde henüz yok. Kim olduğunu? Ne iş yaptığını? Hangi dinden olduğunu? Yapay zekaya sordum, Tuveys kimdir diye. Önce bir şey çıkmadı, sonra zorlayınca: “Arap mûsikisine getirdiği yenilikler, ritim sanatı ve güçlü hafızasıyla tanınan Tuveys” bilgisi yanında “Kendisinin aktardığına göre hayatındaki büyük olaylar İslam tarihinin önemli günleriyle çakışmıştır. Hz. Muhammed’in vefat ettiği gün doğmuş, Hz. Ebû Bekir’in vefatında sütten kesilmiş, Hz. Ömer’in vefatında sünnet olmuş, Hz. Osman’ın şehit edildiği gün evlenmiş ve Hz. Ali’nin şehit edildiği gün bir oğlu olmuştur” yalanı ortaya çıktı. Kaynak İslam Ansiklopedisi. Şimdi soruyorum ne işi var İslam Ansiklopedisi’nde Tuveys’in?

Ben de çalıştım İslam Ansiklopedisinde uzun yıllar. Akademik temeli orda aldım. Sonra akademik hayata atıldım. İslam Ansiklopedisi pek çok kitabın yapamadığını yaptı, pek çok kitap alarak kütüphane oluşturmanıza ihtiyaç bırakmadı. İslam dini ve kültürü hakkında pek çok bilgi online olarak elinizin altında ise İslam Ansiklopedisi sayesindedir. Türkiye’de yapay zeka bile bu ansiklopediden besleniyor. Fakat merak ediyorum Tuveys’in İslam Ansiklopedisinde ne işi var ve bu kadar uzun uzun yazmaya ihtiyaç var mıydı?

Tuveys, Hristiyan bir ailenin çocuğudur. Asıl adı İsa idi. Medine’de doğdu. Annesi Hz.Osman’ın yaşlı annesi Erva’ya bakan bir kadındı, dedikoducuydu, Medine kadınlarını birbirlerine gammazlar, birbirlerine düşürür, haklarında dedikodu yapardı. Yetiştiği ortamda muhannes (feminine) kimseler vardı. Tuveys, 10-12 yaşlarına kadar annesinin dedikoduları ve kadınsı davranışları olan kişilerin yanında büyüdü. Ergenliğe geldikten sonra, kadınsı davranışları iyice belirginleşince, ona artık adıyla hitap etmek yerine Tuveys Muhannes demeye başladılar. Kendisi de annesi gibi bir taraftan müslümanlardan iyilik dilenir, gözetler, diğer taraftan onlar hakkında dedikodu yapardı. Hz.Erva rahmete erişince ailesi gibi kendi de boşta kaldı. Evlenmişti. Kendine gına söylemeyi iş edindi. Bazen düğünlerde şarkı söylerdi. Fakat eski şiirlerden özellikle Arap aileleri birbirlerine karşı kışkırtan bölümler okur, aileler arasına düşmanlık tohumu ekerdi. Sonunda Muaviye zamanında Medine valisi tarafından Medine’den sürgün edildi. Şimdi soru şu bu fitneci, bozguncu adamın İslam ansiklopedisinde işi ne?

Muhtemelen örnek alınan Encyclopedia of Islam’da var diye, İslam Ansiklopedisi’ne de alındı. Encyclopedia of Islam’da var oluşunun bir sebebi var. Bir batılı gözüyle İslam kültürü hakkında her bilgiye ulaşma arzusu. Dolayısı ile Batılı okur, kişi müslüman olsun veya olmasın merak ettiği her konuda ansiklopedik bilgi bulmak amacındadır. Fakat İslam ansiklopedisinin amacı onlardan farklı olarak dinimiz ve tarihimiz hakkında doğru bilgi vermek, kendi değerlerimizi tanımak olduğuna göre, Tuveys’in ne işi var? İslam ansiklopedisinde böyle birine yer verilmeli miydi? İşin daha da kötüsü yukarıda yazılan hayat hikayesini orada bulamayacaksınız. Çünkü bambaşka bir şekilde anlatılıyor. Abartılı anlatılanlardan oluşturulmuş bir başka hayat hikayesi. Bunun sebebi yine İslam tarihinin bir kısım entellektüel yazarları. Bu konuda başı çeken İshak Mevsıli’nin günümüze kadar devam........

© Akademik Akıl