Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

İslami kaynaklara göre Kur’an-ı Kerim’de adı geçen ve İsrail oğullarına gönderilmiş bir peygamber olan Yahya (as.), Zekeriya’nın (as.) oğludur ve annesi Hz. Meryem’in teyzesidir. “Yahya” adı, Allah tarafından konulmuştur. “Yahya” kelimesi, Arapçada yaşamak anlamındaki “hayiye-yahya” filinden türemiş bir isim olarak kabul edilmektedir. Allah’ın bu ismi ona vermiş olması, özellikle yaşama anlamında çeşitli yorumlara sebep olmuştur.[1] Bu ismin Arapça olmadığı, yabancı kökenli olduğu ve daha sonra Arapçaya adapte edilen Araplaşmış bir kelime olduğu savunulmaktadır.[2]

Yahya (as.), Hıristiyan kültüründe İsa’nın (as.) teyzesinin oğlu, vaftizcisi, onun geleceğini müjdeleyen ve milâttan sonra 27 yılında tebliğe başlayan, insanların günahlarından tövbe ederek kıyamet gününe hazır hale gelmeye çalışmaları için mücadele eden bir peygamber olarak tanıtılmaktadır. Hıristiyan bilgilerine göre Yahya (as.), yanına gelen kişileri bizzat kendisi Ürdün nehrinde vaftiz ediyordu. Vaftiz uygulamasının bir akarsuda suya dalıp çıkma şeklinde olduğu düşünüldüğünde, aslında Yahya’nın (as.) da bir Yahudi peygamberi sıfatıyla Yahudilikte mevcut bir uygulamayı devam ettirdiği söylenebilir. Ancak o vaftize sembolik bir anlam yüklemiştir. Buna göre vaftiz kişileri her türlü manevi kirden arındırmakta ve Allah’ın affına vesile teşkil etmektedir. Bu anlamıyla Yahya’nın vaftizi, Kudüs’teki mabet yapılanmasının ve Roma idarecilerinin ciddi tepkisini çekmişti.

Yahya (as.), İbrahim peygamberin soyundan gelmenin/İsrailli olmanın kişiyi kurtuluşa ulaştırdığı şeklindeki Yahudi iddiasını şiddetle reddetmiştir. O, her Yahudi bireyin öncelikle kişi olarak tövbe ederek Ürdün nehrinde vaftiz olmasının gerektiğini vurgulamıştır. Yahya (as.) bu hareketiyle Yahudi inancında yer alan “seçilmiştik/seçkin millet” anlayışına karşı çıkmıştır. O, hiçbir kişinin veya milletin doğrudan kurtuluşu hak etmediğini, kurtuluşun ancak Allah’ın iradesine uygun bir hayat sürmekle elde edilebileceğini söylemiştir. Halk bir ahlâk muallimi diye nitelenen Yahya’ya, “Biz ne yapalım?” diye sormuş, Yahya da, “İki gömleği olan birini gömleği olmayana versin; yiyeceği olan da bunu hiç yiyeceği olmayanla paylaşsın” cevabını vermiştir. Bazı vergi memurları vaftiz olmaya gelerek Yahya’ya (as.), “Muallim, ya biz ne yapalım?” diye sorunca, “Size emredilenden daha çok vergi almayın” diye cevap vermiştir. Askerler ona, “Peki biz ne yapalım?” diye sormuşlar. O da onlara şöyle cevap vermiştir: “Kaba kuvvetle ya da haksız suçlamalarla kimseden para almayın, ücretinizle yetinin.”[3] 

Yahya (as.), tövbe ve vaftiz uygulamasıyla sıradan halk ile vergi toplayıcılarını ve fahişeler gibi toplumda günahkâr kabul edilenleri Yahudi şeriatını titizlikle yerine getirme şartı aramadan, doğrudan Allah’ın iradesine uygun bir hayat sürmeye yöneltmiştir.[4]

Yahya’nın öğretisi, aslında Yahudi kutsal metinlerinde yer alan geçmiş İsrail peygamberlerine ait öğretinin bir tekrarı ve devamı mahiyetindedir. Onun diğer İsrail peygamberlerinden farkı, yaklaşan kıyamet gününe vurgu yapması, insanları o güne hazırlıklı olmaya davet etmesi, bundan dolayı da genelde “apokaliptik bir elçi-vaiz” diye nitelendirilmesidir. Esasen Yahya (as.) ile İsa’nın (as.) öğretileri birbirine benzemektedir. İkisinin arasındaki fark, Yahya’nın (as.) zühd ve ibadete dayanan bir hayatı tercih etmesine karşılık İsa’nın köy köy dolaşıp tebliğ faaliyetinde bulunmasıdır.[5]

“Yahya” kelimesi, Kur’an-ı Kerîm’de beş yerde geçmektedir.[6] Onun tarihsel kimliğinden ziyade onun dünyaya gelişi ve şahsiyeti üzerinde kısaca durulmaktadır. Kur’an-ı Kerim’de bildirildiğine göre Zekeriya’nın (as.) Allah’tan kendisinden sonra mabede hizmet edecek bir yardımcı vermesini istemesi üzerine kendisinin çok yaşlı ve hanımının da kısır olmasına rağmen meleklerin ona adı Yahya olacak bir oğul müjdelemiştir. Bununla beraber Yahya isminin daha önce hiç kimseye verilmediği bildirilmektedir.[7] Bir de Kur’an-ı Kerim’de Yahya (as.), Zekeriya, İsa ve İlyas peygamberlerle beraber zikredilmekte, hepsinin ameli salih kişilerden olduğu ve Allah tarafından doğru yola iletildikleri haber verilmektedir.[8] Aşağıdaki ayetlerde veciz ifadelerle ona hitap edildiği ve onun hakkında bilgi verildiği anlatılmaktadır:

يَا يَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيّاً {12} وَحَنَاناً مِّن لَّدُنَّا وَزَكَاةً وَكَانَ تَقِيّاً {13} وَبَرّاً بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُن جَبَّاراً عَصِيّاً {14} وَسَلَامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَيَوْمَ يَمُوتُ وَيَوْمَ يُبْعَثُ حَيّاً {15}

 “Ey Yahya! Kitabı kuvvetle tut/ona sarıl. Aslında o daha çocukken biz ona katımızdan hikmet/bilgelik, bir kalp yumuşaklığı ve bir temizlik vermiştik. Dolayısıyla o, her zaman takva sahibi/dürüst biriydi. O, anne ve babasına karşı çok iyi davranan biriydi. 0, asla dik başlı/isyankâr bir zorba olmamıştı. O halde doğduğu günde de, öleceği günde de ve tekrar dirileceği günde de ona selam olsun![9]

Bu ayetlerde bildirildiğine göre Yüce Allah Yahya’ya (as.) ilahi kitaba kuvvetle sımsıkı sarılmasını emretmişti. Peygamberler, Allah’ın göndermiş olduğu kitaplara göre hareket etmişlerdir. Ona göre bugün için Müslüman geçinenlerin de Allah’ın kitabı olan Kur’an-ı Kerim’e sımsıkı sarılmaları ve onun dışında kalan tüm yanlış ve batıl yollara sapmamaları gerekmektedir. Allah, Yahya’ya (as.) küçüklüğünde hikmet, kalp yumuşaklığı ve maddi manevi yönden temiz olma duygusunu vermişti. Ona göre hareket eden Yahya (as.), takva sahibi dürüst bir kişiliğe sahipti ve haliyle bu güzel vasıflara sahip olan biri olarak anne babasına karşı saygılı davranmaktaydı. İsyankâr ve zorbalıktan yana olmayan Yahya (as.), doğduğu günde, öldüğü günde ve dirileceği günde Allah’ın selamını kazanan, hak eden biriydi. Doğum günü, ölüm günü ve ahiretteki diriliş günü, zor günlerdir. Bu günlerde Allah’ın selamına mazhar olmak, büyük bir nimettir.   

Hadislerde Allah’ın Yahya’ya kendisine şirk koşmamak, namaz kılmak, oruç tutmak, sadaka vermek ve Allah’ı zikretmekten ibaret beş şey emrettiği bildirilmektedir.[10] 

Netice olarak adı tarafından verilen ve Kur’an-ı Kerim’de beş yerde anılan Yahya (as.), tevhit mücadelesinde önemli bir sahip olan peygamberlerden biridir. Onunla ilgili ayetlerde ders ve ibret dolu çeşitli mesajlar verilmektedir.

[1] es-Sa‘lebî, Kitâbü’l-Arâis fî Kısasi’l-Enbiyâ, s. 374; Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur’ān, s. 290; el-Fîrûzâbâdî, Beṣâʾiru ẕevi’t-temyîz, VI, 94; Aydın, “Yahyâ”, DİA, İstanbul 2013, XXXXIII, 232-234.

[2] Muhammed et-Tâhir b. Muhammed b. Muhammed et-Tâhir et-Tûnisîİbn Âşûr, et-Taḥrîr ve’t-Tenvîr, Beyrut 2000, III, 239; Ateş, Kur’ân’da Peygamberler Tarihi, s. 194.

[3] Kitab-ı Mukaddes, Luka, 3/10-14; Aydın, “Yahyâ”, DİA, XXXXIII, 232-234.

[4] Kitab-ı Mukaddes, Matta, 21/32; Aydın, “Yahyâ”, DİA, XXXXIII, 232-234.

[5] Kitab-ı Mukaddes, Matta, 11/18, 19; Aydın, “Yahyâ”, DİA, XXXXIII, 232-234.

[6] Alu İmrân 3/39; el-En’âm 6/85; Meryem 19/7, 12; el-Enbiya 21/90. Abdulbaki, “Yahya”, el-Mu’cemu’l-Mufehres li Elfâzi’l-Kur’âni’l-Kerîm, s. 225.

[7] Alu İmrân 3/39; Meryem 19/7; el-Enbiya 21/90.

[10] Tirmizi, Emsâl, 3, hadis no: 2863; İbn Hanbel, IV, 130, 202.

Leviathan’ın Yağmaları, Prometheus Boşluğu ve Yeni Ortaçağ

Yorum Yap Cevabı İptal Et

Bir dahaki sefere yorum yapmam için adımı, e-postamı ve web sitemi bu tarayıcıya kaydedin.

Δdocument.getElementById( "ak_js_1" ).setAttribute( "value", ( new Date() ).getTime() );

Zihinlerin Zinciri: Düşüncenin Hapsi

Kȃşgarlı Mahmud’un Büyük Ülküsünü Yeniden Okumak

Dinin Tek Emri: Emrolunduğun Gibi Dosdoğru Olmak

Sorumluluğun Kurumsallaşması

İran’da Alevler Gökyüzüne Yükselirken İslâm Dünyası Ne Düşünüyor?

Türsel (Toplumsal) Öğrenmenin Bir Bağlamı Olarak “Savaş Felsefesi”

İmamların Teravih Namazı ile Sınavı: Hız ve Huşu...

Kuraklık Kapıda: Su Yönetiminde Ne Yapmalıyız?

Toplam Ziyaretçi (Tekil Kişi): 2.050.440

8 Mart Dünya Kadınlar Günü: Utanç Taraf Değiştirmeli için Prof.Dr. Rukiye Pınar Bölüktaş

İmamların Teravih Namazı ile Sınavı: Hız ve Huşu Arasında Bir İbadetin Sosyolojisi için Muhammed Fatih Yakut

8 Mart Dünya Kadınlar Günü: Utanç Taraf Değiştirmeli için Haldun Güner

Bir Çınar Ağacının Hafızası için Doç.Dr. Hande Sanem Çınar

İran’da Alevler Gökyüzüne Yükselirken İslâm Dünyası Ne Düşünüyor? için Nihat Akyol

İran’da Alevler Gökyüzüne Yükselirken İslâm Dünyası Ne Düşünüyor? için Hasan Arslan

Buzda “Buz Gibi” Hissetmek için Saliha Eroğlu Demir

Narsizm, Kapitalizm, Emperyalizm, Siyonizm… Trump Döneminin Paradigması için Doç.Dr. Abdullah Cüneyt Hocagil

Sağlıkta Yeni Bir Eşik: Vaka Yönetimi Neden Artık Bir Tercih Değil, İhtiyaçtır? için Doç.Dr. Abdullah Cüneyt Hocagil

Sağlıkta Yeni Bir Eşik: Vaka Yönetimi Neden Artık Bir Tercih Değil, İhtiyaçtır? için Doç.Dr. Abdullah Cüneyt Hocagil

Ayın Konusu: 2023 Seçim Değerlendirmesi (12)

Ayın Konusu: 2024 Yerel Yönetim Seçim Sonuçlarının Değerlendirilmesi (13)

Ayın Konusu: Acil Durumlara Hazırlıklı mıyız? (11)

Ayın Konusu: Adaletin Üstünlüğü (25)

Ayın Konusu: Ahlak, Adalet ve Bilim İlişkisi (14)

Ayın Konusu: Akademik Kültürde Kaybedilen Değerler (15)

Ayın Konusu: Akademik Yayınlarda Hakemlik (13)

Ayın Konusu: Akademisyenden Üniversite Öğrencilerine Tavsiyeler (22)

Ayın Konusu: Akademisyenlerde Motivasyon Eksikliği (15)

Ayın Konusu: Akademisyenlerin 2023 Seçimine Bakışı (11)

Ayın Konusu: Anayasa Değişikliği (8)

Ayın Konusu: Asistan Eğitimi; Sorunlar – Çözümler (19)

Ayın Konusu: Bilim-Din İlişkisi (18)

Ayın Konusu: Bilim-Siyaset İlişkisi (16)

Ayın Konusu: Bilim, Din, Sanat Dili: Türkçe (13)

Ayın Konusu: Bilinç oluşturmak \ Algı yönetmek (11)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: AHLAK (22)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: EŞİTLİK ANLAYIŞIMIZ (16)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: YALAN (20)

Ayın Konusu: Cezasızlık Algısı (12)

Ayın Konusu: Covid-19 Pandemisinin İnsanlığa Mesajları (32)

Ayın Konusu: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (12)

Ayın Konusu: Cumhuriyet ve Demokrasi (17)

Ayın Konusu: Doğrudan Demokrasi (12)

Ayın Konusu: Dünyadaki Siyasi Süreçler ve Türkiye (7)

Ayın Konusu: Enflasyon: Nedenleri ve Çözüm Önerileri (9)

Ayın Konusu: Fikri; Üretme Hakkı ve İfade Hürriyeti (29)

Ayın Konusu: Gelir Dağılımı (14)

Ayın Konusu: Haksız Kazanç (12)

Ayın Konusu: Hegemonya (11)

Ayın Konusu: İklim Değişikliği (11)

Ayın Konusu: İnsanın Çoğaltma ve Biriktirme Tutkusu (17)

Ayın Konusu: İstişare (25)

Ayın Konusu: Kumar – Bahis (9)

Ayın Konusu: Kuraklık: Türkiye’nin Su Yönetiminde Acil Ne Yapılmalı? (8)

Ayın Konusu: Liyakat (36)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunlarımız (5)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: "Geleneksel Din Anlayışı" (7)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Liyakatli İnsan Yetiştirme” (23)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Nüfus Artış Hızı” (5)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Akademisyen? (17)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Anayasa? (12)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Belediye Başkanı? (15)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Eğitim Sistemi? (19)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Üniversite? (41)

Ayın Konusu: NATO (5)

Ayın Konusu: Nisâ Suresi 75. Ayet ve Müslümanlar (9)

Ayın Konusu: Oku’mak-Yaz’mak: Nasıl Anlamalı? (12)

Ayın Konusu: On Emir ve Yahudiler (8)

Ayın Konusu: Sağlık Sistemimizin Değerlendirilmesi (12)

Ayın Konusu: Siyasal Süreçler ve Tövbe (6)

Ayın Konusu: Sosyal Medya (13)

Ayın Konusu: Toplumsal Barışın Tesisi! Ama Nasıl? (18)

Ayın Konusu: Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı (24)

Ayın Konusu: Türkiye ve Bilim (12)

Ayın Konusu: Türkiye'de "Planlama Sistemi": Sorunlar ve Çözüm Önerileri (13)

Ayın Konusu: Türkiye'nin "'İran Siyaset'i" Ne Olmalı? (7)

Ayın Konusu: Türkiye'nin En Temel Sorunu ve Çözüm Önerileri (16)

Ayın Konusu: Üniversitelerimizde İnterdisipliner Çalışma Kültürü (12)

Ayın Konusu: Uyuşturucu Sorunu (14)

Ayın Konusu: Yapay Zeka (13)

Ayın Konusu: Yazarların Gözünden Akademik Akıl Platformu (11)

Ayın Konusu: Yeni Doçentlik Başvuru Şartları (11)

Ayın Konusu: Yenidoğan (Hastane) Çetesi ile İlgili Değerlendirmeler (11)

Güzel Sanatlar ve Tasarım (26)

İktisadi ve İdari Bilimler (150)

İnsan ve Toplum Bilimleri (12)

Sağlık Bilimleri (49)

Sosyal Medya Hesaplarımız

Bilgi paylaştıkça artar, fikir paylaştıkça gelişir.

Kortizon Günah Keçisi, Antibiyotik Kahraman, PPI Masum Mart 17, 2026

Kortizon Günah Keçisi, Antibiyotik Kahraman, PPI Masum

Leviathan’ın Yağmaları, Prometheus Boşluğu ve Yeni Ortaçağ Mart 17, 2026

Leviathan’ın Yağmaları, Prometheus Boşluğu ve Yeni Ortaçağ

Yahya Peygamber Mart 17, 2026

Neden Bir Cevap Yok Mart 17, 2026

Yazar olarak giriş yapın

Çıkış yapana kadar beni içerde tut.

@2024 - Akademik Akıl Tüm Hakları Saklıdır. Sitede yer alan makaleler kaynak gösterilmeden paylaşılamaz.

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

Bu websitesi kullanıcı deneyimini iyileştirmek için arkaplan datalarını anonim olarak tutmaktadır. Kabul etmek için yandaki butona tıklayabilirsiniz. Kabul Et KVKK Aydınlatma Metni

© Akademik Akıl