Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Lokman’ın (as.) İslam kültüründe önemli bir yeri olduğu gibi, İslam öncesindeki dönemlerde de onun hakkında çeşitli efsane, menkıbe, şiir ve darbı mesellerin var olduğu da nakledilmektedir. O, cahiliye döneminin hikmet sahibi uzun ömürlü kahramanı olarak anlatılmaktadır. Onunla ilgili verilen çeşitli bilgiler, umumiyetle hikmetli şiirler zümresine girmektedir. O, daha çok kıssa hikâye kahramanı olarak tanıtılmaktadır. Lokmanın (as.) kimliği hakkında değişik şeyler rivayet edilmektedir. Onun bir marangoz, bir çoban, biçimsiz bir köle, Mısırlı bir köle veya Habeşli siyah bir köle olduğuna dair değişik rivayetler vardır. Lokmanın öğütlerinin Asur ve Ninova Kralı Senharib’in (m. ö. 704-681) baş danışmanı olan Ahikar’ın öğütlerine benzediği için onun Ahikar olduğunu savunanlar da vardır.[1] Lokman kelimesinin köken itibariyle Süryanice veya İbranice olduğu kabul edilmektedir.[2]

Bazı rivayetlere göre bir gün Lokman’ın efendisi bir koyunu kesmesini ve en iyi yerinden iki parça et getirmesini istemiştir. Lokman koyunu kesmiş efendisine koyunun dilini ve yüreğini getirmiştir. Birkaç gün sonra yine ondan bir koyunu kesmesini istemiş ve en kötü yerinden iki parça et getirmesini istemiştir. Lokman yine hayvanın dilini ve yüreğini getirmiş. Efendisi Lokman’dan her iki isteğinde de aynı et parçalarını getirmesinin sebebini sorması üzerine, Lokman ona şu cevabı vermiştir: İnsanda bu iki uzuv (dil ve yürek) iyi olursa o insandan daha iyisi, bu iki uzuv kötü olursa o insandan daha kötüsü olmaz” diye cevap vermiştir. Bazı rivayetlerde yalnız dil geçmektedir.[3]

Üzeyir, Lokman ve Zülkarneyn’in adı Kur’an-ı Kerim’de geçtiği halde peygamber olup olmadıkları hakkında ihtilaf vardır. Kur’an-ı Kerim’de bildirildiğine göre bunlardan Lokman’a (as.) hikmet verilmiş; ancak peygamberliği tartışmalıdır. Lokman (as.) Kur’an-ı Kerimde Lokman Suresinde iki defa ismen zikredilmektedir. Ardından Lokman’ın (as.) nasihatlerine yer verilmektedir:

وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ وَمَن يَشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ {12} وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ {13} وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ {14} وَإِن جَاهَدَاكَ عَلى أَن تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفاً وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ {15} يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِن تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَكُن فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ {16} يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ {17} وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ {18} وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ {19}

“Kesin olarak bilin ki biz Lokman’a, ‘Allah’a şükret!’ diye hikmet/bilgelik vermiştik. Kim şükrederse, muhakkak ki kendi lehine şükretmiş olacaktır. Kim nankörlük ederse, hiç şüphesiz Allah ganidir/hiç kimsenin şükrüne muhtaç değildir, övülmeye en layıktır. Hani Lokman oğluna nasihat ederken ona, ‘Yavrucuğum! Sakın Allah’a ortak koşma! Allah’a ortak koşmak, kesinlikle büyük bir zulümdür’ demişti. Biz insana, anne babasına iyi davranmasını emrettik. Annesi onu çeşitli acılarla taşımıştır. Sütten kesilmesi de iki yıl içerisinde olmuştur. O halde bana ve anne babana şükret, dönüş banadır. Eğer anne baban, seni bilmediğin konularda bana şirk koşmaya zorlarlarsa, sakın onlara o konuda itaat etme. Dünya hayatında onlarla hoş geçin. Bana/hakka yönelenlerle beraber ol. Sonunda dönüşünüz bana olacaktır. Ben size yaptıklarınızı haber vereceğim. Lokman oğluna nasihat etmeye şöyle devam etmişti: ‘Yavrucuğum! Muhakkak ki yaptığın, bir hardal tohumu kadar bile olsa, bir kayanın içinde, göklere veya yerde saklı tutulsa, Allah onu yine de açığa çıkaracaktır. Yavrucuğum! Namazı kıl, insanları iyiliğe yönlendir ve onları kötülükten sakındır, bu yolda karşılaşacağın sıkıntılara karşı sabırlı ol. Kesinlikle bunlar, yapılması gerek işlerdir. İnsanları küçümseyerek onlardan yüz çevirme, yeryüzünde kibirlenerek yürüme. Kesinlikle Allah, büyüklük taslayan ve kendini övenlerin hiçbirini sevmez. Yürüyüşünde ölçülü ol, sesini de alçak tut. Muhakkak ki seslerin en çirkini, eşeklerin sesidir.”[4]

            Lokman’ın adı, Kur’an-ı Kerim’de bu surenin on ikinci ve on üçüncü ayetlerinde geçmektedir. Dolayısıyla bu sureye Lokman Suresi ismi verilmiştir. Lokman’ın peygamber olduğu veya peygamber olmayıp Allah’ın hikmet sahibi veli bir kulu olduğu rivayet edilmektedir. Yani peygamber olup olmadığı ihtilaflıdır. Ancak bu ayetlerde haber verildiği gibi Allah’a şükretmesi için kendisine hikmet, bilgi ve feraset verilmiştir. İnancı olan her insanın Allah’ın vermiş olduğu çeşitli nimetlere karşı şükretmesi gerekmektedir. Allah’a karşı şükür vazifesini yerine getiren, Allah rızası için ibadet eden kişi, yaptığı ibadetin karşılığını bulur. Allah ona dünya ve ahirette yardımcı olur. Yüce Allah’ın, insanların ibadetine, şükrüne ihtiyacı yoktur. Kulların ona ihtiyacı vardır. 

            Lokman’ın Kur’an-ı Kerim’de yer alan nasihatleri, mükemmel bir eğitim örneğidir.  Allah onun bu nasihatlerini Kur’an-ı Kerim’de bir numune olarak anlatmaktadır. Lokman oğluna hitap ederken, gönül alıcı bir üslup kullanmaktadır. Çocuk, kaba ve kırıcı ifadelerle eğitilmez. Tam tersine çocuk, kırıcı, zorlayıcı ve azarlayıcı ifadeler karşısında tepkili olur, ses çıkaramazsa bile içinden nefret duygularını besler ve kendisine söylenenlerin tam tersini yapar. Onun için her eğiticinin, Lokmanın nasihatlerinden ders alması gerekir. Anne baba olsun, eğitmen olsun her eğitici, her şeyden önce eğittiği kişiyi sevecek, onun gönlünü kazanacak ve ona güven verecek. O zaman eğitilen kişi kendisini eğiteni dinler ve onun tavsiyelerini kabul eder. Lokman’ın (as.) bu nasihatleri, Kur’an kıssalarının bir örneği niteliğindedir. Ayrıca edebi yönden bu tür kıssalar, kısa hikâye örneklerinden değerlendirilebilir.

            Kur’an-ı Kerim’de 25 peygamberin adı geçmektedir. Bunun yanında Üzeyir, Lokman ve Zülkarneyn’in adı da Kur’an-ı Kerim’de yer almaktadır. Bu üç kişinin peygamber olup olmadıkları ihtilaflıdır. Lokman (as.), hikmet sahibi hayırlı bir kişi olarak tanıtılmaktadır.  Onun adı Kur’an-ı Kerim’de iki ayette geçmektedir.[5] Bu nedenle bu ayetlerin yer aldığı sureye Lokman Suresi adı verilmiştir. Onu bu surede yer alan nasihatleri, hikmet ve ibret doludur.

Anahtar Kelimeler: Kur’an, Lokman, hikmet, peygamber.

[1] Cevâd Ali, el-Mufassal fî Târîhi’l-Arab Kable’l-İslâm, Beyrut 1973, I, 316 vd.; Bernhard Heller, “Lokman”, İslam Ansiklopedisi, Milli Eğitim basımevi, İstanbul 1957, VII, 64-67.

[2] el-Fîrûzâbâdî, Beṣâʾiru Zevi’t-Temyîz, VI, 90; el-Âlûsî, Rûhu’l-Meânî fî Tefsîri’l-Kur’ani’l-Azîm ve’s-Seb’i’l-Mesânî, Beyrut tsz.  XI, 82; Harman, “Lokman”, DİA, Ankara 2003, XXVII, 205-206.

[3] et-Taberî, Camiu’l-Beyân an Te’vîl-i Ayi’l-Kur’ân, XXI, 82; Heller, “Lokman”, İslam Ansiklopedisi, VII, 64-67; Ateş, Kur’ân’da Peygamberler Tarihi, s. 181 vd.

[5] Lokman 31/12, 13.

Modern İnsanın Manevi Sorunları Serisi – 2: Yalnızlık

Yorum Yap Cevabı İptal Et

Bir dahaki sefere yorum yapmam için adımı, e-postamı ve web sitemi bu tarayıcıya kaydedin.

Δdocument.getElementById( "ak_js_1" ).setAttribute( "value", ( new Date() ).getTime() );

Modern İnsanın Manevi Sorunları Serisi – 2: Yalnızlık

Çocuklar Neden Şiddete Yöneliyor? İki Acı Olay Üzerinden...

Din Eğitiminde Toplumsal Çeşitlilik ve Kapsayıcılık Meselesi

Modern İnsanın Manevi Sorunları Serisi – 1: Kaygı

Kur’ân’da Adaletin İki Boyutu: ʿAdl ve Kısd Metodolojisi

Mescidi Aksa’nın İbadete Kapatılması Tam Bir İnsanlık Suçudur

İçtihat ve Zamanın Değişmesiyle Hükümlerin Değişmesi Meselesi

Son Peygamber Hz. Muhammed

Toplam Ziyaretçi (Tekil Kişi): 2.084.959

Çocuklar Neden Şiddete Yöneliyor? İki Acı Olay Üzerinden Çok Boyutlu Bir Okuma için Prof.Dr. Muammer Cengil

Çocuklar Neden Şiddete Yöneliyor? İki Acı Olay Üzerinden Çok Boyutlu Bir Okuma için Prof.Dr. Muammer Cengil

Çocuklar Neden Şiddete Yöneliyor? İki Acı Olay Üzerinden Çok Boyutlu Bir Okuma için Prof.Dr. Muammer Cengil

Modern İnsanın Manevi Sorunları Serisi – 1: Kaygı için Prof.Dr. Muammer Cengil

Çocuklar Neden Şiddete Yöneliyor? İki Acı Olay Üzerinden Çok Boyutlu Bir Okuma için Prof.Dr. Muammer Cengil

Kur’an Bize Yeter Mi? için Mustafa sezen

Lipödem Perimenopoz Döneminde Neden Daha Sık Ortaya Çıkar? için Mesut Bayraktar

Beyaz Gömlekliler Yaşam Merkezi Projemiz ve Belediyelerdeki Tedirginlik için Bekir Ceylan

Duyarlı Okurlara Duyarlı Cevaplar: Ay’daki “Aynalar”, Toz ve Lazer Uzaklık Ölçümü Üzerine için Psikiyatr Dr.Bülent Demirbek

Beyaz Gömlekliler Yaşam Merkezi Projemiz ve Belediyelerdeki Tedirginlik için Nesrin Toydemir

Ayın Konusu: 2023 Seçim Değerlendirmesi (12)

Ayın Konusu: 2024 Yerel Yönetim Seçim Sonuçlarının Değerlendirilmesi (13)

Ayın Konusu: Acil Durumlara Hazırlıklı mıyız? (11)

Ayın Konusu: Adaletin Üstünlüğü (25)

Ayın Konusu: Ahlak, Adalet ve Bilim İlişkisi (14)

Ayın Konusu: Akademik Kültürde Kaybedilen Değerler (15)

Ayın Konusu: Akademik Yayınlarda Hakemlik (13)

Ayın Konusu: Akademisyenden Üniversite Öğrencilerine Tavsiyeler (22)

Ayın Konusu: Akademisyenlerde Motivasyon Eksikliği (15)

Ayın Konusu: Akademisyenlerin 2023 Seçimine Bakışı (11)

Ayın Konusu: Anayasa Değişikliği (8)

Ayın Konusu: Asistan Eğitimi; Sorunlar – Çözümler (19)

Ayın Konusu: Bilim-Din İlişkisi (18)

Ayın Konusu: Bilim-Siyaset İlişkisi (16)

Ayın Konusu: Bilim, Din, Sanat Dili: Türkçe (13)

Ayın Konusu: Bilinç oluşturmak \ Algı yönetmek (11)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: AHLAK (22)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: EŞİTLİK ANLAYIŞIMIZ (16)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: YALAN (20)

Ayın Konusu: Cezasızlık Algısı (12)

Ayın Konusu: Covid-19 Pandemisinin İnsanlığa Mesajları (32)

Ayın Konusu: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (12)

Ayın Konusu: Cumhuriyet ve Demokrasi (17)

Ayın Konusu: Doğrudan Demokrasi (12)

Ayın Konusu: Dünyadaki Siyasi Süreçler ve Türkiye (7)

Ayın Konusu: Enflasyon: Nedenleri ve Çözüm Önerileri (9)

Ayın Konusu: Fikri; Üretme Hakkı ve İfade Hürriyeti (29)

Ayın Konusu: Gelir Dağılımı (14)

Ayın Konusu: Haksız Kazanç (12)

Ayın Konusu: Hegemonya (11)

Ayın Konusu: İklim Değişikliği (11)

Ayın Konusu: İnsanın Çoğaltma ve Biriktirme Tutkusu (17)

Ayın Konusu: İstişare (25)

Ayın Konusu: KBRN! Hazırlıklı mıyız? (8)

Ayın Konusu: Kumar – Bahis (9)

Ayın Konusu: Kuraklık: Türkiye’nin Su Yönetiminde Acil Ne Yapılmalı? (11)

Ayın Konusu: Liyakat (36)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunlarımız (5)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: "Geleneksel Din Anlayışı" (7)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Liyakatli İnsan Yetiştirme” (23)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Nüfus Artış Hızı” (5)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Akademisyen? (17)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Anayasa? (12)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Belediye Başkanı? (15)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Eğitim Sistemi? (19)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Üniversite? (41)

Ayın Konusu: NATO (5)

Ayın Konusu: Nisâ Suresi 75. Ayet ve Müslümanlar (9)

Ayın Konusu: Oku’mak-Yaz’mak: Nasıl Anlamalı? (12)

Ayın Konusu: On Emir ve Yahudiler (8)

Ayın Konusu: Sağlık Sistemimizin Değerlendirilmesi (12)

Ayın Konusu: Siyasal Süreçler ve Tövbe (6)

Ayın Konusu: Sosyal Medya (13)

Ayın Konusu: Toplumsal Barışın Tesisi! Ama Nasıl? (18)

Ayın Konusu: Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı (24)

Ayın Konusu: Türkiye ve Bilim (12)

Ayın Konusu: Türkiye'de "Planlama Sistemi": Sorunlar ve Çözüm Önerileri (13)

Ayın Konusu: Türkiye'nin "'İran Siyaset'i" Ne Olmalı? (7)

Ayın Konusu: Türkiye'nin En Temel Sorunu ve Çözüm Önerileri (16)

Ayın Konusu: Üniversitelerimizde İnterdisipliner Çalışma Kültürü (12)

Ayın Konusu: Uyuşturucu Sorunu (14)

Ayın Konusu: Yapay Zeka (13)

Ayın Konusu: Yazarların Gözünden Akademik Akıl Platformu (11)

Ayın Konusu: Yeni Doçentlik Başvuru Şartları (11)

Ayın Konusu: Yenidoğan (Hastane) Çetesi ile İlgili Değerlendirmeler (11)

Güzel Sanatlar ve Tasarım (27)

İktisadi ve İdari Bilimler (152)

İnsan ve Toplum Bilimleri (12)

Sağlık Bilimleri (54)

Sosyal Medya Hesaplarımız

Bilgi paylaştıkça artar, fikir paylaştıkça gelişir.

Lokman (A.S.) Nisan 20, 2026

Modern İnsanın Manevi Sorunları Serisi – 2: Yalnızlık Nisan 20, 2026

Modern İnsanın Manevi Sorunları Serisi – 2: Yalnızlık

Ay Mercek Altında: Kolu Ay’a Uzananın Eli Tozlanır Nisan 20, 2026

Ay Mercek Altında: Kolu Ay’a Uzananın Eli Tozlanır

Fizyoterapist Gözüyle Multipl Skleroz Nisan 20, 2026

Fizyoterapist Gözüyle Multipl Skleroz

Yazar olarak giriş yapın

Çıkış yapana kadar beni içerde tut.

@2024 - Akademik Akıl Tüm Hakları Saklıdır. Sitede yer alan makaleler kaynak gösterilmeden paylaşılamaz.

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

Bu websitesi kullanıcı deneyimini iyileştirmek için arkaplan datalarını anonim olarak tutmaktadır. Kabul etmek için yandaki butona tıklayabilirsiniz. Kabul Et KVKK Aydınlatma Metni

© Akademik Akıl