Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Fare ile İnsan Arasında Bir Medeniyet Meselesi

İnsan, yeryüzüne egemen olduğunu sanarak şehirler kurar, apartmanlar diker ve balkonuna sardunya dizerek süsler; fakat bir gün küçücük bir fare, bir kemirgen ortaya çıkar ve medeniyet tasavvurunun altına ince bir imza atar: “Asıl ev sahibi benim.” Bu durum, insanların doğayı nasıl algıladığını ve onunla olan ilişkisini sorgulatan çarpıcı bir örnektir.

İşte Hanta Pulmoner Sendrom olarak bilinen mesele de böyle bir hâl alır. İnsanlık, burnunu havaya kaldırdığı dönemde, tabiat sessizce arka sokaklardan dolaşarak “Evladım, fazla şımardın,” demek için fırsat bekler.

Hanta virüsü, ilk bakışta gazetelerde manşet olabilecek kadar dikkat çekici bir mikrop değildir. Ne şöhret düşkünüdür ne de reklam meraklısı; farelerin ve kemirgenlerin sırtına binmiş, ahır köşelerinde ve kutu içecek depolarında, eski yazlık evlerin kuytu çekmecelerinde bekleyen sinsi bir misafir gibidir. Hanta virüsü, doğada farelerin dışkısında, idrarında ve tükürüğünde bulunarak insanlara bulaşabilir; bu bulaşma pek çok insanın hayatını tehlikeye atabilen bir durumdur. Bu virüsle insanların tanışması, büyük sahnelerde değil; bir süpürgenin kaldırdığı tozda, bir deponun kirli havasında veya unutulmuş bir yiyecek odasında gerçekleşir.

Öncelikle sıradan bir grip olarak algılanır. Ateş yükselir, kaslar ağrır ve kişi kendini pazartesi sabahına uyanmış bir öğrenci gibi hisseder: isteksiz, yorgun ve bezgin. Ardından hastalığın gerçek yüzü ortaya çıkar. Solunum zorlaşır, göğüs sıkışır. Özellikle akciğerleri etkileyen bu virüs ciddi solunum sıkıntılarına yol açabilir ve tedavi edilmediği takdirde ölümcül sonuçlar doğurabilir. Hastane koridorlarında o meşhur beyaz telaş başlar.

Doktorlar buna Hanta Pulmoner Sendrom diyor; adı uzun, ama kendisi kısa yoldan insanı köşeye sıkıştırabilen bir hastalık.

Dünyada en çok Amerika kıtasında görülüyor. Demek ki gökdelenle kemirgenler arasındaki mücadele orada daha çetin. Ama insanlığın ortak huyu değişmiyor: Önce tabiatı küçümsemek, hayvanların elinden tabiatı çalarak çoğalmak, sonra bir maske bulup telaşla burnunu kapatmak. Hanta virüsünün yayılımını artıran faktörlerin başında kemirgenlerin doğal yaşam alanlarının sürdürülebilirliğinin bozulması geliyor; bu durum, insanlarla fareler arasındaki etkileşimi artırıyor. Vermek gereken örneklerin başında ise şehirleşmenin getirdiği hızlı değişimin farelerin yaşam alanlarını etkilediği gerçeği yatıyor.

Oysa alınacak tedbirler son derece basit sağduyu kurallarıdır. Temizlik örneğin, nenelerimizin yıllardır tekrar ettiği o sıkıcı ama haklı cümle: “Ortalığı derli toplu tut.” Gıda ürünlerini açıkta bırakmamak, fareyi romantik bir çizgi film kahramanı olarak görmemek ve tozlu yerleri temizlerken maske takmak önemlidir. Hanta virüsünün bulaşıcı doğası, temiz olmayan ortamlarda daha da etkin hale gelir; bu nedenle hijyen kurallarına uymak, ellerimizi sık sık yıkamak virüsün yayılma riskini azaltır.

Bakınız, medeniyet her zaman uzaya çıkarak değil; bazen evimizi, kendimizi temizleyerek sürdürülebilir . Hanta virüsünün etkileri yalnızca bireyler üzerinde değil, toplumsal potansiyel üzerinde de büyük sonuçlar doğurabilir. Salgınların yayılması, sağlık sistemlerini zorlayabilir ve ekonomik kayıplara yol açabilir. Örneğin, 1993’teki New Mexico’daki........

© Akademik Akıl