Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Oruç Nedir Ne Değildir!

Orucun Arapça karşılığı olan (savm/صوم) sözcüğü “tutmak” manasındadır. Kelime Kur’an’da savm ve sıyâm şeklinde iki formda kullanılır. Savm, Hz. Meryem’in çocuğu İsa’yı bir mağarada dünyaya getirdikten sonra evine dönmeye karar verdiğinde bir gün boyunca kimseyle konuşmamak üzere kendini tutması anlamında Meryem suresinin 26. âyetinde yer alır (اِنّ۪ي نَذَرْتُ لِلرَّحْمٰنِ صَوْماً فَلَنْ اُكَلِّمَ الْيَوْمَ اِنْسِياًّ ). Sıyâm/صيام ise yeme, içme ve arzulardan uzak durma anlamında Bakara suresinin 183. âyetinde geçer.

Sıyam, yapısı itibarıyla işteş bir sözcüktür. Kökenindeki “tutma” eylemi karşılıklı gerçekleşmelidir ki kelimenin anlamı tahakkuk etmiş olsun. Yani biz orucu tutarken oruç da bizi tutmalıdır. Bu bağlamda mahyalara yansıyan “Ey oruç tut beni!” cümlesi manidardır.

Fıkıh kitaplarımızda oruç “yemeden, içmeden ve cinsel ilişkiden uzak durma” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanım, orucu halka/avam-ı nâsa kavratmak için çizilmiş bir çerçeveyi ifade eder. Hakikatte “cinsel ilişkiden uzak durma” şeklindeki bölüm bütün olumsuz arzulardan uzak durmayı içermektedir. Arapça tabiriyle (الإمسان عن المفطرات)’dır. Yani orucu bozan her ne varsa kişinin kendisini onlardan uzak tutmasıdır. Ancak bir dönem fıkıh kitaplarına böyle yansıtıldığı için farkında olmadan süreç içerisinde şehevâtın çerçevesi daraltılmıştır.

Aslında Hz. Muhammed değişik vesilelerle şehevâtı/fıtratın meyletmek istediği arzuları ifade etmiş ve onların kontrol edilmesi gerektiğine dikkat çekmiştir. Elbette cinsellik bunların en başta gelenidir. Ancak tek ve yegâne olanı değildir. Dolayısıyla insanı günaha sevk eden ne kadar eylem varsa şehevât kapsamına dahildir. Yalan söylemek, gıybet etmek, iftira atmak, zamanı boşa harcamak, haksız kazanç sağlamak, mirasa konmak, menfaati uğruna zalime sessiz kalmak, kamu malından aşırmak, hak yemek, adaletten sapmak ilk etapta aklımıza gelenlerdendir. Günümüzde bunlara kontrolsüz internet kullanımını da eklemek herhalde yanlış olmayacaktır.

Oruç, Kur’an vasıtasıyla mü’minlere emredildiğinde önceki milletlerdeki (Hıristiyanlar) gibi başlamıştır (كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِكُمْ). İlk dönem tefsir kitaplarında yer alan bilgilere göre Hıristiyanların orucu akşamdan akşamaydı ve yeme-içmenin yanı ısıra cinsel ilişki de oruç günleri boyunca (gece-gündüz) yasaktı. Bu arada Hıristiyanların orucunun her aydan üç gün olduğu da tefsirlerin naklettiği bilgilerdendir. Ancak ilerleyen süreçte orucun her aydan üç gün değil de bir ay (Ramazan) boyunca tutulması emredildiğinde Yüce Allah’ın cinsellik yasağıyla ilgili bir hafifletmeye gittiği ve iftar-sahur arası süreçte cinsel ilişkiye izin verdiği görülmektedir (اُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ اِلٰى نِسَٓائِكُمْ).

Bu çerçevede Hz. Muhammed’in şehevâtla/fıtratın meyletmek istediği arzularla ilgili şu ikazları da hatırlanmalı ve orucun sadece bedene değil ruha da tutturulması gerektiğine dikkat edilmelidir:

“Kim yalanı ve yalanla meşgul olmayı bırakmazsa o kişinin yemeyi içmeyi bırakmasına Allah’ın ihtiyacı yoktur.”

“Oruçlu olduğunda sizden birinize sataşılırsa ya da kötü söz söylenirse kendisini tutsun, oruçlu olduğunu hatırlasın ve muhatabına olumsuz karşılık vermesin!”

“Ramazan ayı geldiğinde şeytanlarınızı zincirlemek suretiyle kendinize cehennem kapılarını kapatın, cennet kapılarını açın!”

“Oruç, oruçluya yakışmayan şeylerle zedelenmedikçe (tutan kişi için) bir kalkandır. ‘Oruç ne ile zedelenir?’ ya Resûlallah diye sorulunca ‘Yalan ve gıybetle’ cevâbını vermiştir.” 

“Nice oruç tutanlar vardır ki, oruçlarından kendilerine açlıktan başka bir şey kalmaz!”

Buradan bakıldığında orucu bozan eylemlerin fıkıh kitaplarında çok kısa tutulduğu fark edilir. Bir başka ifade ile fıkıh kitaplarında orucu bozan eylemlerin insanın sadece bedeniyle/maddesiyle sınırlı tutulduğu müşahede edilir. Halbuki insan sadece bedenden/maddeden oluşan bir varlık değildir. Bedenin ötesinde ruhu da olan bir varlıktır, maddenin yanında manası da olan bir varlıktır. Binaenaleyh, orucu bozan eylemlerin sadece bedenle sınırlı tutulması ciddi bir eksikliktir, mana alemiyle ilgili olanların da göz önünde bulundurulması gerekmektedir!

Bizler bugün orucu kavrarken ve yaşarken bu boyutu kesinlikle dikkate almak zorundayız. Aksi takdirde bedenine oruç tutturduğu halde ruhuna tutturmayan yalancıların, hırsızların, iftiracıların, hak yiyenlerin… önünü almak mümkün olmayacaktır. Benzer şekilde “Bu oruç ne garip bir şeydir ki bir lokma ekmek yenildiğinde bozuluyor da milyonların hakkı yenildiğinde bozulmuyor!” yaklaşımına cevap vermek mümkün olmayacaktır. Dolayısıyla ruhumuza oruç tutturmadan orucu da hedefine ulaştırmamız mümkün ol-a-mayacaktır. Zira oruçtan beklenen ana hedef insanın kendini korumayı (dünya-ahiret bilinci) ve örnek bireylerden olmayı başarmasıdır. Dahası Furkân suresinin 74. âyetinde dile getirildiği gibi takva sahiplerinin/örnek bireylerin en önde gelenlerinden olmayı başarmasıdır (رَبَّـنَا … اجْعَلْنَا لِلْمُتَّق۪ينَ اِمَاماً).

Bundan dolayı Ramazan’a niyetlenenlerin orucu sadece bedenlerine değil ruhlarına da tutturmaları zorunludur. Her ne kadar ulema cesaret edip yalan, hırsızlık, iftira, kamu hakkı… orucu bozar diyememişse de bizler bunun farkında olmalı ve orucun bu tür eylemelere çok bozulduğunu bilmeliyiz. Sadece bedenimize oruç tutturarak Ramazan Mektebinden mezun olabileceğimiz yanılgısına düşmemeliyiz. Herkese verimli ve bereketli Ramazanlar dilerim!

Felsefenin Konumlandırılması ve Melez İnsan Gerçekliği

Yorum Yap Cevabı İptal Et

Bir dahaki sefere yorum yapmam için adımı, e-postamı ve web sitemi bu tarayıcıya kaydedin.

Δdocument.getElementById( "ak_js_1" ).setAttribute( "value", ( new Date() ).getTime() );

Felsefenin Konumlandırılması ve Melez İnsan Gerçekliği

Öteki İle Temas Değerli Olabilir – Şiî Fıkhı...

İlkenin Çöküşü, Pratiğin Kaosu

Ramazan Ayının Dini, Sosyal ve Kültürel Hayatımıza Yansımaları 

Hırsızlık Haddinde Caydırıcılık ve Islah Ayrımı

Oruç: Hücrelerin Sessizliği, Ruhun Konuşması

Demokrasi, Avrupalı Müslümanlar ve Gaflet Uykusu!

Toplam Ziyaretçi (Tekil Kişi): 2.022.155

Bilgi Peteklerimizi Nasıl Dolduralım için M.S.KAMER

İklim Krizinin Günah Keçisi için Mudassir Hussain

Buzda “Buz Gibi” Hissetmek için Ayşe Nur AKSOY

Siyah Kuğu ve Sonrası için Erol Kurt

Bilinç ve Ölüm: Disiplinlerarası Kökenlerden  Transhümanizme için Psikiyatr Dr. Bülent Demirbek

Bilgi Peteklerimizi Nasıl Dolduralım için Fatma Akkaya

Diploma mı, İstihdam mı? Türkiye Yükseköğretimde Yol Ayrımında için Ayşegül Kaptanoğlu

Ramazan Ayının Dini, Sosyal ve Kültürel Hayatımıza Yansımaları  için Seyfeddin Ersoy

Ramazan Ayının Dini, Sosyal ve Kültürel Hayatımıza Yansımaları  için Mehmet Gelebek

Aşkın Kimyası için Öğr. Gör. Dr. Keriman AYTEKİN KANADLI

Ayın Konusu: 2023 Seçim Değerlendirmesi (12)

Ayın Konusu: 2024 Yerel Yönetim Seçim Sonuçlarının Değerlendirilmesi (13)

Ayın Konusu: Acil Durumlara Hazırlıklı mıyız? (11)

Ayın Konusu: Adaletin Üstünlüğü (25)

Ayın Konusu: Ahlak, Adalet ve Bilim İlişkisi (14)

Ayın Konusu: Akademik Kültürde Kaybedilen Değerler (15)

Ayın Konusu: Akademik Yayınlarda Hakemlik (13)

Ayın Konusu: Akademisyenden Üniversite Öğrencilerine Tavsiyeler (22)

Ayın Konusu: Akademisyenlerde Motivasyon Eksikliği (15)

Ayın Konusu: Akademisyenlerin 2023 Seçimine Bakışı (11)

Ayın Konusu: Anayasa Değişikliği (8)

Ayın Konusu: Asistan Eğitimi; Sorunlar – Çözümler (19)

Ayın Konusu: Bilim-Din İlişkisi (18)

Ayın Konusu: Bilim-Siyaset İlişkisi (16)

Ayın Konusu: Bilim, Din, Sanat Dili: Türkçe (13)

Ayın Konusu: Bilinç oluşturmak \ Algı yönetmek (11)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: AHLAK (22)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: EŞİTLİK ANLAYIŞIMIZ (16)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: YALAN (20)

Ayın Konusu: Cezasızlık Algısı (12)

Ayın Konusu: Covid-19 Pandemisinin İnsanlığa Mesajları (32)

Ayın Konusu: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (12)

Ayın Konusu: Cumhuriyet ve Demokrasi (17)

Ayın Konusu: Doğrudan Demokrasi (12)

Ayın Konusu: Dünyadaki Siyasi Süreçler ve Türkiye (7)

Ayın Konusu: Enflasyon: Nedenleri ve Çözüm Önerileri (9)

Ayın Konusu: Fikri; Üretme Hakkı ve İfade Hürriyeti (29)

Ayın Konusu: Gelir Dağılımı (14)

Ayın Konusu: Haksız Kazanç (12)

Ayın Konusu: Hegemonya (11)

Ayın Konusu: İklim Değişikliği (11)

Ayın Konusu: İnsanın Çoğaltma ve Biriktirme Tutkusu (17)

Ayın Konusu: İstişare (25)

Ayın Konusu: Kumar – Bahis (9)

Ayın Konusu: Liyakat (36)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunlarımız (5)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: "Geleneksel Din Anlayışı" (7)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Liyakatli İnsan Yetiştirme” (23)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Nüfus Artış Hızı” (5)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Akademisyen? (17)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Anayasa? (12)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Belediye Başkanı? (15)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Eğitim Sistemi? (19)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Üniversite? (41)

Ayın Konusu: NATO (5)

Ayın Konusu: Nisâ Suresi 75. Ayet ve Müslümanlar (9)

Ayın Konusu: Oku’mak-Yaz’mak: Nasıl Anlamalı? (12)

Ayın Konusu: On Emir ve Yahudiler (8)

Ayın Konusu: Sağlık Sistemimizin Değerlendirilmesi (12)

Ayın Konusu: Siyasal Süreçler ve Tövbe (6)

Ayın Konusu: Sosyal Medya (13)

Ayın Konusu: Toplumsal Barışın Tesisi! Ama Nasıl? (18)

Ayın Konusu: Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı (24)

Ayın Konusu: Türkiye ve Bilim (12)

Ayın Konusu: Türkiye'de "Planlama Sistemi": Sorunlar ve Çözüm Önerileri (13)

Ayın Konusu: Türkiye'nin "'İran Siyaset'i" Ne Olmalı? (6)

Ayın Konusu: Türkiye'nin En Temel Sorunu ve Çözüm Önerileri (16)

Ayın Konusu: Üniversitelerimizde İnterdisipliner Çalışma Kültürü (12)

Ayın Konusu: Uyuşturucu Sorunu (14)

Ayın Konusu: Yapay Zeka (13)

Ayın Konusu: Yazarların Gözünden Akademik Akıl Platformu (11)

Ayın Konusu: Yeni Doçentlik Başvuru Şartları (11)

Ayın Konusu: Yenidoğan (Hastane) Çetesi ile İlgili Değerlendirmeler (11)

Güzel Sanatlar ve Tasarım (26)

İktisadi ve İdari Bilimler (148)

İnsan ve Toplum Bilimleri (12)

Sağlık Bilimleri (49)

Sosyal Medya Hesaplarımız

Bilgi paylaştıkça artar, fikir paylaştıkça gelişir.

Oruç Nedir Ne Değildir! Şubat 23, 2026

Oruç Nedir Ne Değildir!

Felsefenin Konumlandırılması ve Melez İnsan Gerçekliği Şubat 23, 2026

Felsefenin Konumlandırılması ve Melez İnsan Gerçekliği

Öteki İle Temas Değerli Olabilir – Şiî Fıkhı Özelinde Şubat 23, 2026

Öteki İle Temas Değerli Olabilir – Şiî Fıkhı Özelinde

Cerrahide Sanat ve Tutku Şubat 23, 2026

Cerrahide Sanat ve Tutku

Yazar olarak giriş yapın

Çıkış yapana kadar beni içerde tut.

@2024 - Akademik Akıl Tüm Hakları Saklıdır. Sitede yer alan makaleler kaynak gösterilmeden paylaşılamaz.

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

Bu websitesi kullanıcı deneyimini iyileştirmek için arkaplan datalarını anonim olarak tutmaktadır. Kabul etmek için yandaki butona tıklayabilirsiniz. Kabul Et KVKK Aydınlatma Metni

© Akademik Akıl