İnsan içinde yaşadığı topluluklardan azad olma hedefiyle, yalnız kafa dengi insanlardan oluşan, küçük boyutlarda, korunaklı ütopik cemaatler oluşturmaya hep eğilimli olmuş. Bilinen girişimlerin tümü Batılılarca hayata geçirilmiş, bilinen mekânların çoğu da Güney Amerika’da.

Türlü projeler mevcut: 19. yüzyıl sonunda Paraguay'da safkan Almanlarca kurulan, Yahudilerden arındırılmış koloni “Yeni Almanya” “Nueva Germania”. Hâlen faaliyette. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra pek çok Nazi ve Nazizm’e bulaşmış işbirlikçi Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Şili’ye kaçtı. Firarîler Nueva Germania gibi Alman kolonilerinden destek aldılar.

Diğer örnek Şili’de yine Almanlar tarafından kurulan Colonia Dignidad. Adındaki haysiyet iddiasının aksine Güney Amerika’nın faşist rejimleriyle içli dışlı, mafyavarî ilişkilere bulaşmış, çocuk istismarına teşne, hâsılı berbat bir deneyimdi.

Bu nispeten eski “özgürlük” alanları bugün çok daha iddialı olanaklarla faaliyet gösteren köy, kent, adacık ve devletçiklerle temayüz ediyor. Tuhaftır ki çoğu yine Güney Amerika’da. Muratları, devlet yetkilerini sınırlayan veya devre dışı bırakan, özel modellerle yönetilen ve oralara gönüllü veya cebren intikal etmiş insanları yeniden tasarlamayı amaçlayan bu projelerin soykütüğü zengin. Bu soykütüğünde günümüzde revaçta olan libertaryen iddialarla elele yürüyen otoriter, dışlayıcı ve kimi zaman kriminal ütopyalar var.

İki güncel örnekle ilerleyelim. İlki mâlum Epstein’in sefil sefahat adaları Küçük ve Büyük Saint James; üzerlerine çok yazıldı, çizildi, arkası gelecek. Diğeri ise........

© Agos