Patron-portföy yöneticisi ekseninde kurulan organize manipülasyon ağları ve ardı ardına gelen gözaltı dalgaları bize çok temel bir iktisadi hakikati yeniden hatırlattı: Kurumsal maskeler ardına gizlenmiş ponzi mekanizmaları piyasaya asla derinlik kazandırmaz; sadece çöküş anındaki yıkımı büyütür.

Dr. Erkan Oflaz/ Akademisyen, Yazar

Finansal piyasaların işleyişini çoğu zaman ekrandaki fiyat hareketleri, yeşil ve kırmızı grafikler üzerinden okuma yanılgısına düşeriz. Oysa modern kapitalizmin asıl can damarı, fiyatların arkasındaki görünmeyen hidrolik sistemde, yani fonlama mekanizmasında yatar.

Peki, gerçek manada fon nedir? Popüler algıda ve geleneksel iktisat anlatısında fon, çoğunlukla banka hesaplarında hareketsiz bekleyen pasif bir tasarruf ya da spekülatif kâr peşinde koşan bir sermaye stoku gibi görülür. Oysa fonun doğası, devasa bir makinenin içindeki motor yağına ya da göğe yükselen bir binanın görünmeyen temeline benzer: Varlığı olağan zamanlarda asla fark edilmez, konuşulmaz ve doğal kabul edilir; ancak eksildiği veya çekildiği anda tüm mekanizma sürtünmeyle kilitlenir, en sağlam görünen mimari aniden çatırdar. Finansal mimarinin derinliklerinde fon, salt mekanik bir rakam değil; zamanlar arası güveni temsil eden dinamik bir akışkanlıktır. Geleceğe dair verilen bir taahhüdü bugünün ekonomik faaliyetiyle buluşturan, piyasadaki kronik vade uyumsuzluklarını (maturity mismatch) köprüleyen örtük bir kurumsal sözleşmedir. Bu motor yağı sistemde serbestçe aktığı ve karşı taraf riski rasyonel sınırlarda algılandığı sürece çarklar döner; fakat güven zedelenip yağ kuruduğu anda geriye sadece birbirini parçalayan dişliler ve kaçınılmaz bir sistemik felç kalır.

İllüzyonun çatırdaması

Bugün küresel ve yerel piyasalarda tanık olduğumuz tablo tam da bu illüzyonun çatırdamasıdır. Sistem dışarıdan bakıldığında yüksek varlık fiyatları ve kâğıt üzerinde güçlü sermaye yeterlilik oranlarıyla sağlam bir denge sergiliyor gibi görünebilir. Ancak yüzeyin altında, kısa vadeli borçlanma kanallarının tıkandığı, teminat kalitesinin sorgulandığı akut bir fonlama krizi cereyan ediyor. Oyun teorisi perspektifinden bakıldığında bu durum, klasik bir koordinasyon........

© Açık Görüş