NATO’nun ülkemizde yapacağı zirve öncesinde, hararetli bir NATO tartışması öne çıkıyor. NATO’nun ne olduğu ve ne olmadığı yanında, geleceği de tartışılıyor. ABD Başkanı Trump’ın, İran’a saldırılar konusunda ikna edemediği NATO üyesi ülkelere hakaret edip, sonra da ABD’nin NATO’dan çıkabileceğini söylemesinin ardından, emperyalizm ve NATO tartışmaları daha da başka boyuta uzanıyor. ABD emperyalizminin saldırı ve işgal aygıtı olan NATO’yu ABD Başkanı eleştirse bile, unutmamak gerekir ki, NATO; ABD açışından çok etkili, çok işlevsel, çok faydalı bir aparattır. ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray’dan çıkar ama ABD, NATO’dan çıkmaz. 

Emperyalizm konusunu da, her konuyu olduğu gibi, ekonomi politik açıdan, ideolojik açıdan kavramakta yarar vardır. Çünkü kavramsal bilinç olmayınca, ideolojik berraklık da olmaz, politik tutarlılık da. 

Dahası, emperyalizm; herhangi bir kavram, gelişigüzel, öylesine kullanılabilecek bir sözcük değildir. Ekonomi politiğe ilişkin akademik anlamı yanında, politik, ideolojik anlamları da vardır. Kapitalizmin en ileri, en olgun aşamasına ulaşmış bir devletin, ülkesi içinde üretim, mülkiyet, bölüşüm ilişkileriyle; ülkesi dışında pazar, hammadde, ucuz emek gereksinimiyle ilgili bir düzeyi, ölçeği, kapasiteyi, gücü anlatmak için kullanılan bir kavramdır. Emperyalist karaktere sahip bir devletin; bir başka devletin, bir başka milletin, bir başka halkın üzerinde hem doğrudan hem de dolaylı olarak iktisadi, siyasi, hukuki, askeri, kültürel hâkimiyetini, nüfuzunu, baskısını ifade etmek için kullanılır. En kısa, en yalın tanımıyla, bir devletin, bir milletin, başka bir devlet, başka bir millet üzerindeki nüfuzunu, gücünü, etkisini, denetimini inşa etmesine, kullanmasına, genişletmesine emperyalizm denir. 

EMPERYALİZM ÜZERİNE İLK ESERLERİ KİMLER YAZDILAR?

Emperyalizm kelimesi, Latince kökenlidir, imperium sözcüğüne dayanır. İmperare; hükmetmek, yönetmek, buyurmak, emretmek anlamına gelir. Dünyada ve ülkemizde emperyalizm üzerine yazılmış çok önemli, hacimli bir külliyat vardır. Konuyla ilgili çok kapsamlı kitaplar, makaleler kaleme alınmış, mesele tüm yönleriyle incelenmiştir. Bu konuda en dikkat çeken eserler John Hobson, Rudolph Hilferding, Vladimir İlyiç Ulyanov Lenin, Nikolai Bukharin başta olmak üzere Rosa Luxemburg, Thorstein Bunde Veblen, Joseph Alois Schumpeter gibi isimler tarafından kaleme alınmıştır.

Emperyalizm kavramı; 1870’li yıllarda İngiltere’de yaygın olarak kullanılmıştır, özellikle de başbakan Benjamin Disraeli’nin sömürge politikalarını anlatmak için. Belirtmek gerekir ki, o dönemin koşullarında emperyalizm kavramıyla sömürgecilik kavramı, aynı anlamda kullanılmışlardır. 19. yüzyıl sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında ise sömürgeciliğin değişen karakterine koşut olarak, kaba kuvvete, zora dayalı sömürgecilik yerine, nüfuza, ekonomik ve politik güce, bunlarla birlikte gelen daha........

© 12punto