Bugünlerde otomobilde odak bataryada. Kamuoyu içten yanmalıdan elektrikliye dönüşümün şartlarını tartışıyor. Oysa asıl dönüşüm veri toplama, işleme ve aktarma süreçlerinde yaşanıyor. Çünkü otomobil artık sadece bir taşıt değil; hız, rota ve fren gibi teknik parametrelerin ötesine geçti ve sürücünün dikkatini, davranışlarını ve tercihlerini ölçen bir sensör ağına evrildi. Bu ağ, yalnızca güvenlik için değil; yeni iş modelleri, sigorta fiyatlaması ve algoritmik puanlama sistemleri için de çalışıyor. Yani artık konu motorun ötesinde, verinin sahipliğinde ve bu veriden doğan yeni güç ilişkilerinde.

Otomobil daha önce de veri topluyordu; ancak daha çok motor kontrolü, arıza teşhisi ya da basit telemetriyle sınırlıydı. Veri çağının otomobili ise sürücünün davranışlarını, rotasını, dikkat seviyesini ve bağlantılı diğer cihazlarını da izliyor; davranış, konum/rota, algı ve kabin verilerini topluyor.

Verilerin büyük kısmı güvenlik gerekçesiyle toplanıyor; şerit takip, acil fren ya da otonom sürüşün çalışması buna bağlı. Bununla beraber güvenlik otomotivde artık amaç değil, yan fayda. Değer, verinin iş modeli haline gelmesinde ortaya çıkıyor. Sürücü veriyi üretiyor, otomobil bu veriyi paketleyip işliyor ve ekonomik değere dönüştürüyor. Üstelik sürücü neyin toplandığını çoğu zaman bilmiyor, neyin işlendiğini göremiyor ve ortaya çıkan katma değerden pay almıyor.

Bu noktada ‘kimin neye sahip olduğu’ sorusu beliriyor. İmalatçı “otomobili ben geliştirdim, telemetri benim” diyor. Sürücü verinin kendisinde olduğunu zannediyor. Sigorta şirketleri ise fiyatlama için davranışsal veri talep edebiliyor. Bu durum; Zuboff’un sözünü ettiği davranışsal artığın devreye girmesi, yani ham verinin ‘geçmişin kaydı’ olmaktan çıkıp ‘geleceğin tahmini’ haline gelmesi. Çünkü ekonomik değer artık verinin kendisinde değil, o veriden çıkarılan öngörüde birikiyor. Otomotiv ekosisteminde bu, sürücünün gelecekte nasıl davranacağına dair modellerin üretilmesi anlamına geliyor:

• Rota, hızlanma ve ani fren verileri sigorta prim değerlendirmesine yansıtılıyor.

• Dikkat verisi güvenlik sistemlerinin tetiklenmesini sağlıyor.

• Sürücü davranışı kredi ve finansman koşullarını etkileyebiliyor.

• Hangi sürücünün hangi fonksiyona ödeme yapacağı tahmin ediliyor.

•........

© 12punto